گزیده اشعار - قطعات

وحشی بافقی

شمارهٔ ۴۰ - وفا داری

وحشی بافقی
رفت محیا شبی به خانه و دید زن خود با غیاث بازاری
گفت ای قحبه این چه اطوار است دیگران را به خانه می آری
سخنی در جواب شوهر گفت که از آن فهم شد وفاداری :
چکنم کان نمی توانی کرد تو که سد من دل و شکم داری
«اسب لاغر میان به کار آید روز میدان نه گاو پرواری »

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این قطعه شعری طنزآمیز و حکایت‌گونه است که به یکی از مسائل چالش‌برانگیز در روابط زناشویی یعنی ناسازگاری جنسی و ناتوانی یکی از طرفین می‌پردازد. فضا بسیار صریح و در عین حال آمیخته به کنایه‌های تند و طنز سیاه است که با استفاده از ضرب‌المثلی معروف، تقابل میان توانمندی و ناتوانی را به تصویر می‌کشد.

شاعر با نگاهی واقع‌گرایانه، صحنه را ترسیم می‌کند تا نشان دهد که در نظر زن، تأمین نیازهای مادی به تنهایی برای بقای یک رابطه زناشویی کافی نیست و نادیده گرفتن نیازهای غریزی، منجر به شکست در وفاداری می‌شود.

معنای روان

رفت محیا شبی به خانه و دید زن خود با غیاث بازاری

محیا شبی به خانه بازگشت و همسرش را در حال معاشرت با فردی به نام غیاث که پیشه‌ور بود، مشاهده کرد.

نکته ادبی: غیاث بازاری به معنای تاجری از اهل بازار است که در اینجا به عنوان فرد بیگانه وارد حریم خانه شده است.

گفت ای قحبه این چه اطوار است دیگران را به خانه می آری

مرد با خشم و پرخاش خطاب به زن گفت که این چه رفتاری است و چرا بیگانگان را به خانه راه می‌دهی؟

نکته ادبی: واژه قحبه در ادبیات کهن به معنای زن بدکاره است و در اینجا برای بیان اوج خشم و توهین از سوی شوهر به کار رفته است.

سخنی در جواب شوهر گفت که از آن فهم شد وفاداری :

زن پاسخی به شوهرش داد که از آن، نگاه کنایه‌آمیز او به مفهوم وفاداری و دلیل اصلی عملش آشکار شد.

نکته ادبی: شاعر از عبارت فهم شد وفاداری استفاده کرده تا ذهن مخاطب را به چالش بکشد و نوعی طنز سیاه ایجاد کند.

چکنم کان نمی توانی کرد تو که سد من دل و شکم داری

زن گفت: چه کار می‌توانم بکنم؟ تو که ناتوان هستی و نمی‌توانی نیازهای مرا برآورده کنی، هرچند که در تأمین معیشت و شکم من کوتاهی نمی‌کنی.

نکته ادبی: دل و شکم استعاره از فراهم آوردن نیازهای مادی و معیشتی است که زن آن را برای بقای رابطه کافی نمی‌داند.

«اسب لاغر میان به کار آید روز میدان نه گاو پرواری »

زن با استفاده از یک ضرب‌المثل گفت: در میدان نبرد، اسبی لاغر و ورزیده کارایی دارد، نه گاوی فربه و تنبل که به هیچ دردی نمی‌خورد.

نکته ادبی: این بیت دارای آرایه تمثیل است و به صورت کنایی، توانایی جنسی مرد را هدف گرفته است.

آرایه‌های ادبی

تمثیل و ضرب‌المثل اسب لاغر میان... گاو پرواری

مقایسه میان توانمندی در میدان عمل و تن‌آسایی و فربه بودن برای تحقیر ناتوانی شوهر.

هجو و طنز سیاه کل ابیات

کل متن در حال هجو وضعیت زندگی زناشویی و ناتوانی شوهر است.

کنایه دل و شکم

کنایه از تأمین هزینه‌های زندگی و خورد و خوراک که در اینجا ناکافی دانسته شده است.