گزیده اشعار - قطعات

وحشی بافقی

شمارهٔ ۲۰ - نشان بخردی

وحشی بافقی
صبر در کارها چه نیک و چه بد از علامات بخردی باشد
چون به تدیبر کار ناید راست هر چه تقدیر ایزدی باشد

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این قطعه کوتاه با بیانی حکیمانه، دو رکن اصلی آرامش و تعالی روح را در زندگی انسان به تصویر می‌کشد: نخست، فضیلت صبر که نشانگر درایت و پختگی آدمی است و دوم، تسلیم در برابر مشیت الهی پس از پایان یافتن سعی و تلاش انسانی.

شاعر بر این باور است که انسان عاقل، نه در خوشی‌ها مغرور می‌شود و نه در سختی‌ها بی‌تاب؛ چرا که می‌داند تدبیر زمینی حد و مرزی دارد و فرجام نهایی کارها در نهایت به دست مشیت خداوند است.

معنای روان

صبر در کارها چه نیک و چه بد از علامات بخردی باشد

شکیبایی در تمامی پیشامدها، چه آن رویدادها را برای خود خوشایند بدانی و چه ناخوشایند، از نشانه‌های روشن خردمندی و عقلانیت توست.

نکته ادبی: کلمه «بخردی» به معنای خردمندی و داشتنِ عقل است که از ریشه «خرد» گرفته شده و در متون کهن فارسی بسامد بالایی دارد.

چون به تدیبر کار ناید راست هر چه تقدیر ایزدی باشد

آن‌گاه که با وجود چاره‌اندیشی و برنامه‌ریزی، امور آن‌طور که می‌خواهی سامان نمی‌یابد و راه به جایی نمی‌بری، باید تسلیم سرنوشتی شوی که از جانب خداوند برایت مقدر شده است.

نکته ادبی: واژه «تدبیر» در اینجا به معنای اندیشیدن و برنامه‌ریزی برای سرانجام کارهاست و در تقابل با «تقدیر» قرار گرفته است که اشاره به مشیت و اراده الهی دارد.

آرایه‌های ادبی

تضاد نیک و بد

تقابل این دو واژه نشان‌دهنده فراگیری و ضرورت وجود صبر در تمام شئون و لحظات زندگی است.

کنایه به تدبیر کار ناید راست

کنایه از ناتوانی نهایی انسان در کنترل تمام جوانب سرنوشت با اتکا به عقل و تلاش شخصی.