گزیده اشعار - قطعات

وحشی بافقی

شمارهٔ ۹ - ستور فقیر

وحشی بافقی
ز بی کاهی امشب ستور فقیر بجز عون و عون کار دیگر نداشت
ز شب تادم صبح بر یاد کاه نظر از ره کهکشان برنداشت

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات تصویری دردناک از فقر و نیاز را به تصویر می‌کشند که در آن گرسنگی، نگاهِ ناظر را دگرگون می‌کند. شاعر با قرار دادن موجودی تهیدست در برابر وسعت آسمان، تقابلی میان نیازِ زمینی و جلوه‌های کیهانی ایجاد کرده است که عمق استیصال را نشان می‌دهد.

تکرارِ نگاهِ خیره به کهکشان، نشان از غلبه‌ی نیازِ جسمانی بر ادراکِ موجود دارد؛ به‌گونه‌ای که او حتی نورِ ستارگان را نیز در خیالِ خود، کاهی برای رفعِ گرسنگی می‌بیند و این اوجِ استعاره‌سازی از رنج است.

معنای روان

ز بی کاهی امشب ستور فقیر بجز عون و عون کار دیگر نداشت

امشب آن حیوان بارکشِ بینوای گرسنه، به دلیلِ نبودِ خوراک، دغدغه‌ای جز ناله و طلبِ یاری از درگاهِ خداوند نداشت.

نکته ادبی: واژه «ستور» به معنای حیوان چهارپا و «عون» به معنای یاری و مدد است که تکرار آن در اینجا برای تأکید بر استیصال و نیازِ مکرر آمده است.

ز شب تادم صبح بر یاد کاه نظر از ره کهکشان برنداشت

او از آغازِ شب تا دمیدنِ سپیده‌دم، به یادِ خوراک، چشم از کهکشان برنمی‌گرفت، چرا که آن را همچون خوشه‌های کاه در آسمان می‌دید.

نکته ادبی: در اینجا کهکشان با کاه همانندسازی شده (تشبیه مضمر) که بیانگرِ غلبه‌ی گرسنگی بر بینشِ بصریِ حیوان است.

آرایه‌های ادبی

استعاره و تشبیه کهکشان

کهکشان به کاه تشبیه شده است تا شدت گرسنگی و توهمِ ناشی از آن را برای مخاطب ملموس سازد.

کنایه نظر برنداشت

کنایه از خیره ماندن، انتظار کشیدن و از دست ندادنِ امید یا تمرکز بر شیءِ مورد نظر.