گزیده اشعار - غزلیات

وحشی بافقی

غزل ۲۱۹

وحشی بافقی
پرسیدن حال دل ریشم بگذارید یک دم به غم و محنت خویشم بگذارید
یاران به میان من و آن مست مییید گر می کشد آن عربده کیشم بگذارید
روزی که برید از ره این کشته عشقش آنچه از دو سه روز از همه پیشم بگذارید
وحشی صفتم جامهٔ سد پاره بدوزند چسبیده به زخم دل ریشم بگذارید

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات بازتاب‌دهنده فضای اندوهبار و تسلیم‌طلبانه عاشق است که در اوج ناامیدی، از اطرافیان می‌خواهد او را در رنجش تنها بگذارند. شاعر در این قطعه، رابطه‌ای یک‌سویه و پرمخاطره را به تصویر می‌کشد که در آن معشوق با وجود بی‌رحمی، همچنان کانون توجه عاشق است و عاشق، مرگ در این مسیر را بر عافیت‌طلبی ترجیح می‌دهد.

لحن کلی شعر، حزین و در عین حال جسورانه است؛ گویی عاشق به مقامی از بی‌خیالی نسبت به جهان و خویشتن رسیده است که تنها خواسته او، تداوم دردِ عشق و مرگ در سایه معشوق است.

معنای روان

پرسیدن حال دل ریشم بگذارید یک دم به غم و محنت خویشم بگذارید

دست از سر من بردارید و حال و روز قلب پردردم را جویا نشوید؛ اجازه دهید فقط برای لحظه‌ای با رنج و غمی که دارم، خلوت کنم و تنها بمانم.

نکته ادبی: دل ریش کنایه از قلبی است که از شدت اندوه مجروح و بیمار شده است.

یاران به میان من و آن مست مییید گر می کشد آن عربده کیشم بگذارید

ای دوستان، میان من و آن معشوقِ مست و سرمست فاصله نیندازید؛ حتی اگر او در میانه بدمستی و بی‌اعتنایی‌اش قصد جانم را کرد، باز هم مرا به حال خود رها کنید تا تسلیمِ او شوم.

نکته ادبی: عربده‌کیش ترکیبی است که به کسی اشاره دارد که عادت به پرخاشگری و بی‌اعتنایی دارد.

روزی که برید از ره این کشته عشقش آنچه از دو سه روز از همه پیشم بگذارید

آن روزی که این عاشقِ دل‌خسته، در راهِ عشق جان سپرد، آنچه از من بر جای مانده را همان‌گونه که از ابتدا بوده است، رها کنید و دست‌کاری نکنید.

نکته ادبی: کش‌ته عشق استعاره‌ای از کسی است که در مسیر عاشقی تمام هستی‌اش را از دست داده است.

وحشی صفتم جامهٔ سد پاره بدوزند چسبیده به زخم دل ریشم بگذارید

برای من که همچون حیوانی وحشی و گریزان از اجتماع هستم، جامهٔ صد پاره‌ای بدوزید و آن را بر روی زخم‌های عمیق قلبم قرار دهید تا با دردم یکی شود.

نکته ادبی: وحشی علاوه بر صفتِ سرگشتگی، تخلص شاعر (وحشی بافقی) است که در اینجا با ایهام به کار رفته است.

آرایه‌های ادبی

کنایه دل ریش

اشاره به قلبِ آزرده و مجروح از غم عشق.

ایهام وحشی

به معنیِ دوری‌گزین و سرگشته، و همچنین تخلص شاعر.

استعاره مست

اشاره به معشوق که به دلیل غرور و زیبایی، نسبت به عاشق بی‌خبر و بی‌رحم است.