دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۴۱۶
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات هشداردهندهاند دربارهی سرنوشتِ کسی که در راهِ خطا گام برمیدارد و اصالتِ وجودی خویش را از دست میدهد. شاعر در این قطعه به تصویرسازی از نابودی و زوالِ شخصیتی پرداخته است که همچون پارچهای سوخته، تار و پودِ وجودش از هم گسسته و تنها مایهی زیان شده است.
تأکیدِ کلام بر این است که چنین فردی نهتنها جایگاهِ خود را نزد یاران و دوستان از دست میدهد، بلکه با رفتارهای نسنجیده، خود را به سدِ راهِ آنها بدل میکند و در نهایت، همهی این اوصافِ ناخوشایند، تنها اسبابِ شادی و کامرواییِ دشمنان را فراهم میآورد.
معنای روان
مانند تارهایی که در آتش سوخته و خاکستر شدهاند، تو نیز چنان ضعیف و بیپایه خواهی شد که دیگر هیچ کاربردی نخواهی داشت.
نکته ادبی: واژه «پود» در صنعت نساجی به رشتههای عرضی پارچه گفته میشود و استعاره از اجزای اصلی وجود انسان است.
یا اینکه سراسر وجودت آکنده از زیان و خسران خواهد شد و هیچگونه سود و فایدهای برای خود یا دیگران نخواهی داشت.
نکته ادبی: ترکیب «زیان بی سود» تأکیدی است بر بیهویتی و بیارزشی مطلق شخص در این وضعیت.
آرایههای ادبی
تشبیه وضعیتِ نابسامان و زوالِ شخص به پارچهای که تار و پودش سوخته و از هم گسسته است.
کنایه از مایه آزار و مزاحمت بودن برای دوستان به جای مایه آرامش و روشنیِ چشمِ آنان.
قرار گرفتن دو جبهه مخالف در برابر هم برای ترسیم وضعیت بحرانی و طردشدگیِ مخاطب.