دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۹۱
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این قطعه شعری که در قالب رباعی است، شکوه و گلایهای عاشقانه از تغییر رفتار یار است. شاعر از عهدی سخن میگوید که در ابتدا میان او و معشوق بسته شده بود؛ عهدی مبنی بر یگانگی و مهرورزی، اما اکنون معشوق با بدعهدی و خشم، فاصله میان خود و عاشق را افزایش داده است.
در این ابیات، تضادی میان وعدههای نخستین معشوق و رفتار فعلی او ترسیم شده که بیانگر ناپایداری عهد و پیمان در قلمرو عشق است. شاعر با لحنی آمیخته به حیرت و اندوه، از این تغییر رویه ناگهانی پرده برمیدارد.
معنای روان
تو به من وعده دادی که هنگامی که راه دوستی و صمیمیت را در پیش بگیری، به طور کامل در عمق جان و دلم جای خواهی گرفت و نفوذ خواهی کرد.
نکته ادبی: عبارت روایی گیری در اینجا به معنای روا بودن، نفوذ داشتن و جای گرفتن در دل است. آشنایی در این بافتار، استعارهای از آغاز پیوند عاطفی است.
من هرگز گمان نمیکردم که تو به بیوفایی روی بیاوری، خشمگین شوی و از مهرورزی و ستایشگری نسبت به من بکاهی.
نکته ادبی: کم سنایی گیری به معنای کاستن از ثنا و ستایش است که در اینجا کنایه از کم شدن لطف و توجه معشوق به عاشق است. کی دانستم نشاندهنده تعجب و پرسش انکاری است.
آرایههای ادبی
به معنای آغاز پیوند عاطفی و بستن پیمان دوستی است.
تقابل میان عهد اولیه دوستی و رفتار ثانویه معشوق که بنمایه اصلی گلایه شاعر است.
تکرار واژه در پایان مصرعها که علاوه بر موسیقی، استمرارِ تصمیمهای متغیرِ معشوق را برجسته میکند.