دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۵۸
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این اشعار در ستایش وارستگی و دوری از دلبستگیهای دنیوی سروده شدهاند. شاعر بر این باور است که دنیا فاقد اصالت و وفاست و گرفتار شدن در بند حرص و طمع، جز فرسودن جان و تباهی عمر، ثمری در پی نخواهد داشت.
در نگاه شاعر، از آنجا که سکانِ امور دنیا اغلب در کف نااهلان و بیخردان است، تلاش برای کسبِ جاه و مال از طریق آزمندی، عملی بیهوده است. از این رو، سازگاری و مدارا با دگرگونیهای روزگار و روی گرداندن از خواهشهای نفسانی، راه عقلانیت و آرامش است.
معنای روان
شایسته است که از این دنیای بیوفا و ناپایدار دوری گزینی و دل برکنی؛ بهتر آن است که جوهر وجود و توان خود را در راه حرص و آز دنیوی فرسوده و تباه نسازی.
نکته ادبی: واژه «پرداختن» در این بیت به معنای رها کردن و دست شستن از تعلقات است. «گداختن» استعاره از فرسودگی و تحلیل رفتن جان در اثر حرص است.
از آنجا که مدیریت امور این دنیا به دست افراد نادان و بیخرد افتاده است، عاقلانهتر آن است که با سختیها و رویدادهای روزگار، مدارا کنی و کنار بیایی.
نکته ادبی: «ابلهان» در اینجا به کسانی اشاره دارد که از بینش عمیق و عاقبتاندیشی بیبهرهاند. «ساز کردن» به معنای سازگاری و تسلیم در برابر تقدیر است.
آرایههای ادبی
تشبیه حرص به آتشی که وجود انسان را همچون فلز، ذوب و نیست میکند.
کنایه از بیارزش بودن دنیا و عدم شایستگی در توزیع قدرت و ثروت بین مردمان.
اشاره به آموزههای حکمی و عرفانی در مذمت دنیا که همواره در ادبیات فارسی بر ناپایداری آن تأکید شده است.