دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۲۳
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بیانگر شکوه و گلایه عاشق از بیمهری و ستم معشوق است. شاعر با استفاده از تعبیرات سنتی، تصویر زیبا اما سنگدل معشوق را ترسیم میکند که با رفتارهای تند خود، عاشق را در تنگنا قرار داده است.
در پس این شکوه، یادآوریِ قانونِ حتمیِ عدالت الهی نهفته است که هر عملی بازتابی خواهد داشت. شاعر در عین حال، با طنزی ظریف و تضرعی کنایهآمیز، از معشوق میخواهد که بخشی از این نامهربانیها را برای دشمنان بگذارد تا شاید کمی از شدتِ رنجِ او کاسته شود.
معنای روان
ای زیبارویِ تندخو، ستم و بدرفتاریِ خود را نسبت به من کمتر کن؛ چرا که خداوند سزایِ این بدیها را در حقِ خودت بازخواهد گرداند.
نکته ادبی: واژه پاداشن شکلی کهن از کلمه پاداش است. بت سیمینتن استعاره از معشوقی است که همزمان زیبا و سردمزاج است.
تمامِ بیمهریها و ستمهای خود را یکباره بر سرِ من نریز؛ ای دوست، کمی از این بدیها را برای دشمنانت نیز باقی بگذار.
نکته ادبی: واژه لختی به معنای اندکی و قدری است. این بیت با بهرهگیری از طنزی تلخ، به شدتِ فشارِ ناشی از بیمهری معشوق اشاره دارد.
آرایههای ادبی
تشبیه معشوق به بتی از جنس نقره برای توصیف زیبایی و سردیِ او.
بزرگنماییِ فشارِ روانیِ ناشی از بیمهری معشوق به گونهای که گویا تمامِ بدیهای عالم به سمت عاشق سرازیر شده است.
دعوتِ طنزآمیز از معشوق برای تقسیمِ رنجها میان عاشق و دشمن.