دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۲۰
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات هشداردهندهای است که انسان را به هوشیاری در برابر دشمنان بیرونی یا هواهای نفسانی فرامیخواند. شاعر با زبانی خیرخواهانه، فرد را از سادهانگاری در برابر مخالفان برحذر میدارد و تأکید میکند که هرگونه سازشِ بیموقع و غیرمدبرانه، نهتنها به صلح نمیانجامد، بلکه تهدیدات را برای فرد دوچندان میکند.
معنای روان
ای تن، پندی به تو میدهم اگر بپذیری، تا جشن و شادمانیات در دل به سوگواری و ماتم تبدیل نشود.
نکته ادبی: واژه «سور» در متون کهن به معنای جشن و ضیافت است که در تقابل با «شیون» قرار گرفته تا نشاندهندهی تضاد میان عاقبتِ خوش و سرانجامِ تلخ باشد.
اگر عضوی از وجودت با دشمن سازش کرد، آن دشمن را دو نفر بشمار، شمشیر دو لبه بکش و دو زخم بر او بزن.
نکته ادبی: تکرارِ واژه «دو» در این بیت (دو شمر، دو کش، دو زن) نشاندهنده لزومِ واکنشی قاطع و کوبنده در برابرِ نفوذِ دشمن است تا غفلت باعثِ نابودی نگردد.
آرایههای ادبی
تقابل میان جشن و سوگواری برای نشان دادن دگرگونیِ ناگهانی حالِ انسان به دلیل بیتدبیری.
اشاره به سادهانگاری که باعث نفوذ عامل مخرب به حریم امنیت فرد میشود.
بهرهگیری از واژهی «دو» برای تأکید بر هوشیاری و شدتبخشی به واکنش در برابر خطر.