دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۱۷
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بیانگر آشفتگی و عدم ثبات در رابطه میان شاعر و مخاطبی است که به دلیل ترس از ملامت دیگران یا هراس از دشمنان رفتاری متناقض و ناپایدار از خود نشان میدهد.
در نهایت شاعر با لحنی قاطع و صریح تضاد عمیق میان جهانبینی رندانهی خود و نگرش اصلاحطلبانهی مخاطب را بیان کرده و به دلیل نبود تفاهم و سنخیت راه جدایی را پیش میگیرد.
معنای روان
گاهی با کسانی که مرا سرزنش میکنند همنوا میشوی و گاهی از ترس دشمنان از کنار من میگریزی.
نکته ادبی: ملامتگر به معنای سرزنشکننده است که در اینجا اشاره به کسانی دارد که شاعر را به خاطر سبک زندگیاش شماتت میکنند.
چون شایستگی و تناسب همراهی با من را نداری مرا به حال خود رها کن؛ تو در پی اصلاح و نظم هستی و من یک رند بیقید و بند، بنابراین تو نمیتوانی افکار و جهانبینی مرا درک کنی.
نکته ادبی: رند در ادبیات کلاسیک فارسی نماد شخصی است که از قید و بندهای ظاهری و ریاکارانه رها شده و مصلح در اینجا تضادی کامل با این مفهوم دارد.
آرایههای ادبی
قرار گرفتن دو واژه با مفاهیم متضاد برای نشان دادن عدم سنخیت روحی شاعر و مخاطب.
کنایه از اینکه تو طرز فکر، دیدگاه و سبک زندگی مرا درک نمیکنی و با آن همراه نیستی.