دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۱۳
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات، بیانی است از دردِ دلِ شاعری که از ناملایماتِ اطرافیان و بیمهریِ مخاطبِ خود رنج میبرد. درونمایهی اصلی، دعوت به انصاف و دوری از رفتارهایِ بدخواهانهای است که بر پایهی سخنچینیِ حسودان بنا شده است.
شاعر با لحنی نجیب و در عین حال گلایهمند، از مخاطب میخواهد که اگر قصدِ جبرانِ اشتباهاتِ پیشین را ندارد، دستکم با لحنی تهدیدآمیز و کینهتوزانه بر زخمهای او نمک نپاشد و فضایی آکنده از ترس و هراس ایجاد نکند.
معنای روان
به سخن و فرمانِ افرادِ حسود که کارشان ایجاد آشوب و فتنه است، توجه نکن؛ همچنین با نگاهی پُر از کینه و خشم، قصدِ آزار یا نابودیِ این بندهی وفادار را نداشته باش.
نکته ادبی: «رهی» واژهای کهن به معنای بنده و چاکر است. «فتنهانگیز» صفتِ مرکبی است که ویژگیِ ذاتیِ حسودان در کلامِ شاعر را نشان میدهد.
حال که برای اشتباهاتِ گذشتهات عذرخواهی نمیکنی و قصدِ جبرانِ آن را نداری، دستکم با حرفهای ترسناک و تهدیدآمیز، روحِ مرا بیش از این آزرده مکن.
نکته ادبی: «باری» در اینجا به معنای قیدِ تأکید (دستکم یا به هر حال) برایِ واداشتنِ مخاطب به خودداری از خشونت است.
آرایههای ادبی
کنایه از نگاهی مملو از خصومت و خشم که نشانهی آمادگی برای آسیب رساندن به کسی است.
استفاده از ساختارِ متوازن و هماهنگ در کلام که باعث ایجادِ آهنگِ تذکر و هشدار در شعر شده است.