دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۱۰
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات درونمایهای از حکمت و زهد را به تصویر میکشند. شاعر مخاطب را به نکوهش دلبستگیهای دنیوی فرا میخواند و بر این باور است که تلاشهای بیوقفه برای کسب مال و مقام، زمانی که سرنوشت و رزق مقدر، تغییرناپذیر است، تنها موجب فرسودگی جسم و جان میشود.
پیام اصلی اثر دعوت به قناعت، گوشهنشینی از هیاهوی جهان و دستیابی به آرامش درونی است؛ چرا که رزق آدمی پیش از این تعیین شده و رنج کشیدنِ بیش از حد، تأثیری در افزایش آن ندارد.
معنای روان
تا به کی میخواهی در پی سوداها و دغدغههای این دنیا سرگردان باشی و وجود و توان خود را در کشاکش تلخیها و شیرینیهای آن به فرسودگی و نابودی بکشانی؟
نکته ادبی: سودا در اینجا به معنای دغدغه و اشتغالات ذهنی است و پیمودن به معنای طی کردن راه و سرگردانی در طلب دنیاست.
از آنجا که سختی کشیدن و رنج بردن، سهم و روزیِ مقدر تو را ذرهای افزایش نخواهد داد، بهتر است کنارهگیری از هیاهوی جهان را برگزینی و به آرامش و آسودگی روی آوری.
نکته ادبی: رزق در اینجا به معنای روزی مقدر و الهی است که به باور شاعر، با کوشش بیش از حد قابل افزایش نیست.
آرایههای ادبی
وجود دو مفهوم متقابل برای نشان دادنِ گسترهی تمام اتفاقات دنیا.
به معنای درگیر شدن در دغدغههای بیپایان دنیوی.
هماهنگی میان اجزای وجودی انسان برای تأکید بر فرسودگیِ کل وجود آدمی.