دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۰۸
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این سروده، دعوت به کنشگری، صلابت و انطباق هوشمندانه با شرایط زیستی و اجتماعی است. شاعر تأکید میکند که انسان باید در هر موقعیت و میدانی، متناسب با آن جایگاه، از خود قدرت و توانمندی نشان دهد و از انفعال و سستی بپرهیزد.
پیام اصلی این ابیات، لزومِ کسبِ عزت و آبرو از طریقِ مردانگی و شجاعت است؛ چرا که سکون و عدم پذیرش نقشِ فعال، پیامدی جز خواری و ننگ نخواهد داشت.
معنای روان
در محیط دریا باید به نیرومندی نهنگ بود و در محیط خشک و صحرا باید به دلاوری پلنگ بود.
نکته ادبی: نهنگ و پلنگ استعاره از شجاعت و توانمندی در هر شرایط محیطی هستند.
باید با خصلت جوانمردی رفتار کرد و سیرتِ مردانِ حق را داشت، وگرنه انسان دچار هزاران ننگ و رسوایی خواهد شد.
نکته ادبی: مرد رنگ در اینجا ترکیبی است که به رنگ و بویِ جوانمردی اشاره دارد.
آرایههای ادبی
استفاده از حیوانات نمادین برای نشان دادن لزوم انعطاف و قدرت متناسب با شرایط زندگی.
کنایه از داشتنِ منش و سیرتِ جوانمردانه.