دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۰۶
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات گویای شکوه و گلهمندی شاعر از بیثباتی و تلونمزاجی مخاطبی است که در رفتار خود پایداری ندارد. شاعر از اینکه مخاطب گاه با نرمی و لطافت به سوی او میآید و گاه با پیمانشکنی و ستیزهجویی، چهرهای ناپسند از خود نشان میدهد، ابراز ناخشنودی میکند و این عملکرد را شایسته کسی که به صفات نیکو آراسته است، نمیداند.
معنای روان
گاهی با مهربانی و شتاب به سوی من میآیی و گاهی همانند کسی که برای رشوه گرفتن پیمان خود را میفروشد، عهدشکنی میکنی.
نکته ادبی: واژه «پویان» به معنای دوان و شتابان است و برای نشان دادن سرعتِ آمدنِ معشوق به کار رفته است. تشبیه به «رشوتجویان» بر پستیِ این عهدشکنی تأکید دارد.
گاهی نیز مانند بدخواهان و دشمنان، به ستیزهجویی با من برمیگردی؛ چنین رفتاری از کسی که به زیبایی و نیکی شناخته میشود، شایسته نیست.
نکته ادبی: فعل «درنخورد» در متون کهن به معنای «شایسته نبودن» یا «درخور نبودن» است. «نیکورویان» علاوه بر اشاره به جمال، بر شایستگی اخلاقی معشوق دلالت میکند.
آرایههای ادبی
شاعر پیمانشکنی مخاطب را به عملِ رشوتجویان (کسانی که در ازای پول، حق را پایمال میکنند) تشبیه کرده تا بر زشتی این رفتار تأکید ورزد.
تقابل میانِ حالتِ «لطافت در آمدن» و «ستیزهجویی در بازگشت»، بیثباتی شخصیت مخاطب را به تصویر میکشد.