دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۲۷۳
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بازتابدهنده رنج عمیق عاشق در مسیرِ رسیدن به معشوق است؛ مسیری که با ناکامی و ستیز با تقدیر همراه است. شاعر معشوق را دستنیافتنی میبیند و تأثیرات جسمانی و روانی این هجران را با تصویرسازیهایی از گردش روزگار و ساز چنگ، با استادی تمام به تصویر میکشد.
معنای روان
من با بخت و اقبالِ معشوق در جدالم، زیرا که او هیچگاه به وصال من نمیرسد و در دستهایم جای نمیگیرد.
نکته ادبی: واژه «دولت» در اینجا به معنای بخت و اقبال است و «چنگ» در اینجا به معنای دستِ گرفتهشونده است که در بیت دوم با سازِ چنگ ایهام دارد.
از آن زمان که رنجِ این دوری و جنگ، شادابی و سرخی چهرهام را گرفت، من نیز همچون گردونهی ناپایدارِ روزگار، متزلزل شدهام و از اندوه، همانند سازِ چنگ خمیده و دولا گشتهام.
نکته ادبی: «دو تا» کنایه از خمیدگی پشت و ناتوانی عاشق است و «گردنده» اشاره به بیثباتی و ناپایداریِ بخت دارد.
آرایههای ادبی
اشاره به دو معنایِ دست (عضو بدن) و سازِ موسیقی که هر دو در متن کارکرد دارند.
تشبیه حالتِ خمیدگی عاشق از غم به شکلِ قوسدارِ سازِ چنگ.
هماهنگی میان مفاهیم مربوط به گردشِ ایام و ناپایداریِ بخت.