دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۲۶۷
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات خطاب به چشم، به عنوان آینهی روح و ابزار نگریستن به جهان سروده شده است. شاعر با رویکردی توبیخی و خیرخواهانه، چشمان خویش را به مراقبت فرا میخواند تا از افتادن در دامِ خس و خاشاکِ دنیوی در امان بماند. اما با وقوع لغزش و ورود خار به این حریم، اکنون تنها راهِ پاکی و تسکینِ درد، گریستنِ مدام و بیوقفه تا آخرین لحظه حیات است.
فضای حاکم بر این سروده، فضایی حزین، پندآموز و مبتنی بر خودشناسی است. شاعر، چشم را نه صرفاً عضوی فیزیکی، بلکه موجودیتی صاحب اراده میبیند که در برابرِ خطاهای خویش مسئول است و باید تاوانِ غفلتِ خود را با اشکریزان بپردازد.
معنای روان
ای چشم، به تو هشدار دادم که از آلودگیها و پستیهای دنیوی که به خس تشبیه شده، خودت را حفظ کنی.
نکته ادبی: واژه خس استعاره از امور ناچیز و بی ارزش دنیوی است.
خودت و مرا به درد و رنجِ ناشی از غفلت و لغزش گرفتار نکن.
نکته ادبی: فعل مسپار از مصدر سپردن در اینجا به معنای واگذار کردن و گرفتار کردن است.
آرایههای ادبی
چشم به عنوان یک موجود زنده و مختار فرض شده و مورد خطاب و سرزنش قرار گرفته است.
اشاره به امور پست و بی ارزش که نباید چشم را به آنها آلوده کرد.
اشاره به رنج، بلا یا گناهی که وارد جان و دیدهی انسان شده و او را میآزارد.