دیوان اشعار - رباعیات

سنایی

رباعی شمارهٔ ۲۰۶

سنایی
ای گلبن نابسوده او باش هنوز وی رنگ تو نامیخته نقاش هنوز
بوی تو نکردست صبا فاش هنوز تا بر تو وزد باد صبا باش هنوز

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات بیانگر ستایش و تمنای شاعر برای حفظ اصالت و پاکیِ وجودی معنوی است که هنوز از آسیب روزگار و نگاه اغیار در امان مانده است. شاعر، این موجودِ بکر را به حفظ خلوت و پوشیدگیِ خود فرا می‌خواند تا از گزندِ شهرت و آگاهیِ عالم مصون بماند.

فضای کلی شعر، آمیخته به نوعی تقدس و رازداری است. شاعر با بهره‌گیری از نمادهایی چون 'گلبن' و 'صبا'، تصویر موجودی را ترسیم می‌کند که هنوز در کمالِ خلوص خود است و هیچ‌کس جز نقاشِ ازل به کنه وجودش دست نیافته است.

معنای روان

ای گلبن نابسوده او باش هنوز وی رنگ تو نامیخته نقاش هنوز

ای وجودِ بکری که هنوز دستِ روزگار به تو نرسیده است، همچنان همان‌گونه دست‌نخورده باقی بمان. ای کسی که هنوز رنگِ وجودت با هنرِ نقاشِ ازل (خالق) یگانه است و در خلوتِ کمالِ خویش به سر می‌بری، در همین وضع بمان.

نکته ادبی: واژه 'نابسوده' به معنای لمس‌نشده و بکر است و 'نقاش' در اینجا استعاره از آفریننده است.

بوی تو نکردست صبا فاش هنوز تا بر تو وزد باد صبا باش هنوز

نسیمِ صبح هنوز رایحه و رازِ وجودِ تو را برای عالم آشکار نکرده است. پیش از آنکه این بادِ پیام‌رسان به سویت بوزد و تو را در جهان برملا سازد، همچنان در خلوت و پوشیدگیِ خود باقی بمان.

نکته ادبی: بادِ صبا در ادبیات کهن، نماد رازداری است که اسرارِ نهان را فاش می‌کند؛ اینجا شاعر با هشداری صمیمانه، خواهان حفظ این رازداری است.

آرایه‌های ادبی

استعاره گلبن

تشبیه معشوق به شاخه گل که نماد طراوت، زیبایی و آسیب‌پذیری است.

تشخیص باد صبا

باد صبا به عنوان عاملی دانای اسرار و قاصدی که می‌تواند رازی را فاش کند، شخصیت‌پردازی شده است.

واج‌آرایی/ردیف هنوز

تکرار واژه 'هنوز' در پایان مصراع‌ها، بر حس انتظار و تداوم خلوت تأکید دارد.