دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۶۷
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات تصویری از ناپایداری و مکر انسانهای فریبکار را ترسیم میکند که درگیر شدن با آنها جز رنج و اندوه ثمری ندارد. شاعر با زبانی هشدارگونه از افرادی سخن میگوید که با ایجاد آشوب و فتنه، دیگران را درگیر مشکلات میکنند و سپس با حیلهگری از زیر بار مسئولیت شانه خالی کرده و میگریزند.
درونمایه کلی این اثر، دعوت به هوشیاری و دوری از درگیر شدن در بازیهای فریبکارانه کسانی است که جز آشوبگری و پشیمانی برای همراهان خود ارمغانی ندارند. این کلام، هشداری است برای کسانی که ناآگاهانه در دام اینگونه افراد گرفتار میشوند.
معنای روان
کسانی که دل و جان خود را درگیر این ماجرا و گفتگو کردهاند، بهای سنگینی پرداخته و از شدت غم و اندوه، بسیار گریستهاند.
نکته ادبی: فعل «آویختن» در اینجا استعاره از درگیر شدن و دلبستگی شدید به یک امر یا ماجراست و «خون دل ریختن» کنایه از تحمل رنجهای طاقتفرساست.
این افرادِ نیرنگباز، هر شب آشوب و فتنهای تازه برپا میکنند و وقتی کار بالا میگیرد، با حیلهگری تو را در میان آن مشکلات تنها گذاشته و میگریزند.
نکته ادبی: «فتنه برانگیختن» به معنای ایجاد بلوا و آشوب است و «حیلت» در زبان کلاسیک به معنای مکر و نیرنگ به کار میرود.
آرایههای ادبی
اشاره به تحمل رنج، غم و اندوه بسیار شدید که از درون انسان نشئت میگیرد.
بزرگنمایی در تکرار و مداومتِ آشوبگریهای فتنهانگیزان برای نشان دادن خویِ بد آنها.
تقابل بین کنشِ مخربِ اولیه و واکنشِ منفعلانه و فریبکارانه ثانویه که ماهیتِ ریاکارانه آنها را آشکار میکند.