دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۳۵
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بر این نکته تأکید دارند که ارزش واقعی انسان به دانش و مهارتهای ظاهری او نیست، بلکه عیار سنجش مردانگی، وفاداری به پیمانها و عهد و میثاق است.
شاعر، انسانِ کمالیافته را کسی میداند که از آزمونِ دشوارِ وفاداری سربلند بیرون آید؛ چرا که عمل به عهد، مرتبهای فراتر از تصور و گمانِ عامه دارد و معیار حقیقی برتری آدمی است.
معنای روان
ای مخاطب، به این توجه مکن که آیا فرد دارای دانشها و هنرهای گوناگون است یا خیر؛ بلکه در هنگام وفاداری و پایبندی به پیمان بنگر که او چگونه عمل میکند.
نکته ادبی: واژه «ذوفنون» به معنای صاحبِ هنرهای بسیار است و در بافتارِ اخلاقی شعر، به معنای دانشِ صرفِ ظاهری در تقابل با تعهدِ قلبی به کار رفته است.
اگر انسانی موفق شود که از عهدهی پیمان و قولی که داده است به خوبی برآید و آن را عملی سازد، ارزش و منزلت او فراتر از هر اندازهای است که تو در ذهن خود میتوانی تصور کنی.
نکته ادبی: عبارت «از عهده برآمدن» کنایه از تواناییِ به پایان رساندن و عملی کردنِ یک مسئولیتِ دشوار است.
آرایههای ادبی
تکرار واژه «مرد» در پایان تمامی مصراعها که بر تأکید روی مفهومِ انسانِ کامل و عیار مردانگی دلالت دارد.
استفاده از همریشگی واژگان «عهد» و «عهده» برای القای مفهومِ تعهد و مسئولیتپذیری در بیان.
تقابل میان دانشِ ظاهری و فنی با تعهدِ اخلاقی و عملی که پیام محوری متن را شکل میدهد.