دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۱۸
سناییدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بیانگر شور و اشتیاقِ آمیخته به حسادتِ عاشقانه است. شاعر در اوجِ دلبستگی، چنان نسبت به معشوق خود تعصب میورزد که حتی تابِ آن را ندارد که دیگران شاهد زیبایی او باشند و یا در سایهٔ مهربانیاش قرار گیرند.
در نگاه شاعر، عشق پدیدهای است که تنها او صلاحیتِ تحمل رنجهایش و بهرهمندی از یادِ معشوق را دارد. او چنان خود را درگیرِ دردِ هجران میبیند که از سرِ شفقت برای معشوق آرزو میکند که دلی به دردناکیِ دلِ او نداشته باشد و در عین حال، طلب میکند که پس از او، دیگر کسی در این وادیِ عشق گام نگذارد تا یگانگیِ پیوندِ آنها حفظ شود.
معنای روان
بیت اول: آرزو دارم که چهرهٔ زیبای تو از نگاهِ دشمنان و بدخواهان پنهان بماند. بیت دوم: همچنین آرزو دارم که خویِ نیکو و مهربانیِ تو هرگز به عاشقانِ فرومایه و بیکفایت نشان داده نشود تا آنان از آن بهره نبرند.
نکته ادبی: خصم به معنای دشمن و بدخواه است و سفله به معنای فرد پست و دونهمت به کار رفته است. این بیت برآمده از مفهومِ غیرتِ عاشقانه است.
بیت اول: آرزو میکنم که قلب تو هرگز مانند قامتِ من که در اثرِ رنج و اندوهِ عشق، خمیده و شکسته شده است، دچارِ آسیب و غمِ سنگین نشود. بیت دوم: و پس از من، دیگر هیچکس شایستگی و توفیق آن را نداشته باشد که دلباخته و عاشق چهرهٔ تو شود.
نکته ادبی: دلِ دو تا کنایه از دلِ شکسته و دردمند است که با قامتِ دو تا (خمیده) در تعاملِ معنایی قرار دارد و استعارهای از رنجِ شدیدِ عاشق است.
آرایههای ادبی
اشاره به شکستگی و رنجوری قلب در اثر اندوه عشق است.
استفاده از فعل دعایی منفی برای تاکید بر انحصار و دوری گزیدن از دیگران.
اغراق در انحصار عشق که نشاندهنده شدتِ غیرتِ شاعر است.