دیوان اشعار - رباعیات

سنایی

رباعی شمارهٔ ۷۷

سنایی
هر چند بلای عشق دشمن کامیست از عشق به هر بلا رسیدن خامی ست
مندیش به عالم و به کام خود زی معشوقه و عشق را هنر بدنامی ست

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این دو بیت بر پایداری در مسیر عشق و پذیرشِ رنج‌های آن تأکید دارند. شاعر معتقد است که عاشقی با دشواری‌ها و بدنامی‌های اجتماعی گره خورده است و عاشقِ راستین کسی است که بدون توجه به سرزنش دیگران و فارغ از قضاوت‌های جهان، با جان و دل این سختی‌ها را پذیرا باشد و آن را مایه کمال بداند.

معنای روان

هر چند بلای عشق دشمن کامیست از عشق به هر بلا رسیدن خامی ست

اگرچه بلاها و رنج‌های راه عشق ممکن است باعث خوشحالی دشمنان شود، اما شکایت کردن از این سختی‌ها نشان‌دهنده ناپختگی و بی‌تجربگی عاشق است.

نکته ادبی: ترکیب 'دشمن‌کامی' به معنای فراهم شدن زمینه شادی برای دشمن است. واژه 'خامی' در اینجا استعاره از عدم درک مقام والای عشق است.

مندیش به عالم و به کام خود زی معشوقه و عشق را هنر بدنامی ست

به فکر قضاوت مردم و حرف جهان نباش و آزادانه مطابق خواست دلت زندگی کن؛ چرا که ذات عشق و عاشقی، در بدنامی و بی‌اعتنایی به هنجارهای رایج نهفته است.

نکته ادبی: ترکیب 'هنر بدنامی' یک پارادوکس است که رسوایی در راه عشق را نه یک نقص، بلکه یک فضیلت و کمال می‌شمارد.

آرایه‌های ادبی

متناقض‌نما (پارادوکس) هنر بدنامی

شاعر بدنامی که امری مذموم در جامعه است را به عنوان هنر و کمالِ عاشق معرفی کرده است.

کنایه دشمن‌کامی

اشاره به شرایطی که در آن دشواری‌های عاشق باعث شادی و خرسندی دشمن می‌شود.