دیوان اشعار - رباعیات

سنایی

رباعی شمارهٔ ۳۲

سنایی
صدبار به بوسه آزمودم پارت بس بوسه دریغ یافتم هر بارت
گفتم که کنون کشید خواهم بارت با این همه هم به کار ناید کارت

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این اثر در فضایی طنزآمیز و گلایه‌آمیز، تصویرگر رابطه‌ای عاطفی است که در آن یکی از طرفین، تمام تلاش خود را برای جلب محبت و همراهی معشوق به کار می‌بندد، اما با سردی و بی‌اعتنایی او روبه‌رو می‌شود. شاعر با زبانی صریح، سرخوردگی خود را از بی‌حاصلیِ مهرورزی و عدم کارآمدیِ شریک عاطفی‌اش در پیشبرد رابطه بیان می‌کند.

در واقع، شعر بیانگر یأسِ نهفته در پیِ یک آزمونِ مکرر است؛ آزمونی که نتیجه‌اش، پی بردن به بی‌تفاوتیِ معشوق و بی‌فایده بودنِ تحملِ بارهایِ سنگینِ یک رابطه یک‌طرفه است.

معنای روان

صدبار به بوسه آزمودم پارت بس بوسه دریغ یافتم هر بارت

صد مرتبه سعی کردم با بوسه، تو را بیازمایم و محبت خود را ابراز کنم، اما هربار با بی‌مهری و خودداری تو مواجه شدم و آنچه نصیبم شد، تنها حسرت بود.

نکته ادبی: استفاده از واژه «پارت» (به معنای شریک عاطفی) در کنار وزن و فضای کلاسیک، نشان‌دهنده سبک تلفیقی شعر و استفاده از تعابیر امروزی در قالب سنتی است.

گفتم که کنون کشید خواهم بارت با این همه هم به کار ناید کارت

با وجود این ناامیدی‌ها، با خود اندیشیدم که سختی‌های همراهی با تو را به دوش می‌کشم و صبر می‌کنم، اما با تمام این فداکاری‌ها، باز هم تو هیچ سودی برای من نداری و در رابطه‌مان کارآمد نیستی.

نکته ادبی: ترکیب «به کار نیامدن» کنایه از بی‌اثر بودن، بی‌عرضگی یا عدم همراهی و همدلیِ طرف مقابل در چالش‌های زندگی است.

آرایه‌های ادبی

تضاد آزمودم و دریغ

مقابله میانِ میل به نزدیکی (بوسه) و رفتارِ معشوق (دریغ و خودداری) که بیانگرِ ناکامیِ عاشق است.

جناس بار و کارت

استفاده از تکرارِ واژگانی که ریشه در «بار» دارند، برای تأکید بر سنگینیِ رابطه و بی‌نتیجه بودنِ آن.