دیوان اشعار - غزلیات

اگر آن دلبر زیرک و عیارِ من، واقعاً یار و همراه من بود، آن‌چنان احساسِ قدرت و شوکت می‌کردم که گویی پادشاهِ حقیقی هستم و طبلِ پادشاهیِ «ملک از آنِ کیست» را با افتخار می‌نواختم.

اگر معشوق، تاجِ افتخار یا خلعتِ ارزشمندی بر سرِ من می‌گذاشت، ستارگانِ آسمان در برابرِ آن، تنها به منزله‌ی ریشه‌ها و تزییناتِ دستارِ من محسوب می‌شدند.

اگر مسئولیتِ نگهداریِ افسارِ مرکبِ او را بر عهده داشتم، این مقام برای من چنان افتخاری بود که بر تاجِ تمامِ پادشاهانِ عالم فخر می‌فروختم.

اگر از آن چهره‌ که چون باغی مصفاست، نشانی از گل (لطف و زیبایی) نصیبِ چشمانِ من می‌شد، تمامِ صحرای آسمان در نظرِ من به باغِ پر از گلِ یاسمن تبدیل می‌گشت.

اگر بعد از آن‌همه خواری که در راهِ عشق کشیده‌ام، معشوق اندک‌عنایتی به من می‌کرد، به خدا سوگند که تمامِ زیبایی‌های جهان در نظرم همچون خارهای بی‌ارزش می‌آمدند.

اگر شکوه و جلالِ معشوق با زهد و پارساییِ من (که همچون زنارِ اهلِ کتاب است) همراه بود، حتی صورتِ فلکیِ جوزا (دو پیکر) کمرِ خدمت می‌بست و غاشیه (پوششِ زین) مرا بر دوش می‌کشید.

اگر نیشِ کنایه‌آمیزِ زلفِ او جگرم را می‌سوزاند و آزار می‌داد، تمامِ ثروت و مالِ دنیا در چشمِ من همچون مارِ گزنده‌ای بود که جز آسیب چیزی نداشت.

اگر چشمِ پرشر و شورِ او مرا نمی‌کشت، او هر روز با لب‌های خود دلی تازه به من می‌بخشید و مرا زنده می‌کرد.

محبوبی که لب‌هایش نه (زخم را) می‌سوزاند و نه آن را درمان می‌کند (بنایِ جان نمی‌سازد)، چنین معشوقی شایسته‌ است که در دلِ بیمارِ من جای بگیرد.

اگر سایه‌ی درِ خانهٔ معشوق، مرا به حضور می‌پذیرفت، آن‌گاه نورِ خورشید برای من به اندازهٔ سایهٔ یک دیوارِ ناچیز بود و هیچ اهمیتی نداشت.

اگر لطفِ لب‌های او نبود، سختیِ دو زلفِ او (که همچون قهر است) هر چوبی که برافراشته می‌شد را در نظرم به دارِ مجازات تبدیل می‌کرد.

می‌گویند که معشوق جز «هیچ‌کسان» (فروتنانی که خود را هیچ می‌بینند) را خریداری نمی‌کند؛ من هم خود را هیچ می‌پندارم، کاش او خریدارِ من می‌شد.

اگر سنایی داغِ مهرِ او را بر دل نمی‌نهاد و توصیفش نمی‌کرد، چگونه ممکن بود که مردم این‌چنین مجذوب و گرفتارِ گفتارِ من شوند؟