دیوان اشعار - غزلیات

اگر طالبِ رسیدن به معشوق هستی، باید بدانی که راهِ آن، بیرون افکندن و رها کردنِ جان و دل است؛ تا زمانی که خود را در میان داری، از معشوق نشانی نخواهی یافت.

هنگامی که از تعلقاتِ دنیوی و خودخواهی جدا شدی و دلت را تسلیمِ حضرت حق کردی، تردید مکن که در آن لحظه، بی‌واسطه به معشوق خواهی رسید.

آن‌گاه که از خودِ کاذب و منیّتِ خویش فارغ شدی، حقیقتِ معشوق را در می‌یابی؛ چرا که درکِ هستیِ حقیقی، تنها در فضایِ نیستیِ خویشتن ممکن است.

دریافتی که نیستیِ خود، همان چیزی است که هستیِ مطلقِ الهی مشتاقِ آن است؛ جوینده‌ای که به دنبالِ محوِ خویش است، کمتر در بندِ هستیِ محدودِ دنیوی می‌ماند.

تا زمانی که در جستجو هستم، چیزی می‌یابم؛ اما به محضِ یافتن، خودِ منیّت گم می‌شود؛ و وقتی که فاعلِ جستجو (یعنی «منِ» وهمی) گم شد، چگونه می‌تواند معشوق را ببیند؟ این اشاره به فنایِ کامل است.

تا زمانی که خودت با تکیه بر خود به دنبالِ او می‌گردی، او را نخواهی یافت؛ مگر آن‌که همه چیز، از دارایی و مقام و جسم و جان را در این راه ببازی و فدا کنی.

زمانی که به نفیِ خویشتن رسیدی و ثباتِ کاذبِ وجودت فرو ریخت، مدام در نوسان هستی: گاه در مقامِ فنا و گاه بقا، گاه در یقین و گاه در شک.

عارف در مسیرِ شهود، پیوسته در دگرگونی است: گاه در تکاپویِ سلوک و گاه در سکونِ مشاهده، گاه احساسِ قرب دارد و گاه دوری، گاه سخن می‌گوید و گاه در سکوت است.

احوالِ عارف پیوسته در تضاد است: میانِ سرور و غرور، حیات و ممات، پنهانی و آشکاری، و بیانِ کلامی یا کتابت؛ این نشان از بی‌‌قراریِ جان در مواجهه با حقیقت دارد.

این راه، سرگشتگی‌ای در پیِ سرگشتگی است؛ آگاهی در عینِ ندانستن است؛ عجز و ناتوانی در برابرِ جلالِ حق، و غمی عمیق در عمقِ جان.

نشانه‌یِ دوستیِ راستینِ ما (خداوند/معشوق) این است که عاشق همواره در برابرِ جلالِ او، ناتوان و حیرت‌زده باشد؛ این شرطِ اصلیِ همراهی با ماست.