دیوان اشعار - غزلیات

عشق به قلمرو عقل و فهم انسانی تاخت و آن را در هم شکست، گویی با این کار، نظم عالم را برهم زد و جایگاه زمین و آسمان را با هم جابجا کرد.

زیبایی و تجلیِ رویِ معشوق چنان است که عقلِ عاقلان مانند لباسی در برابرِ آن، پاره پاره و بی‌اعتبار می‌شود؛ گویی عقل از شدت حیرت و شوق، گریبانِ خود را به نشانه شیدایی چاک داده است.

حسن و زیباییِ معشوق چنان والاست که خورشید و ماه و ستاره زهره را چون شکار در بندِ خود (فتراک) کشیده است و لطفِ او بر تمام عناصر چهارگانه یعنی آب و باد و آتش و خاک فرمانروایی می‌کند.

آتشِ عشقِ او حتی تجملاتِ گران‌بها و مرکب‌های زرینِ دنیا را در کامِ خود فرو می‌برد و آبِ حیات (جاودانگی) با همه ارزشش، به خدمتِ این عشق درآمده و پیوندِ بندگی با او بسته است.

هنگامی که پادشاهِ عشق به قلمروِ خودپسندی و حکمرانیِ دنیوی حمله کرد، گویی فریدونِ اساطیری بر ضحاکِ ستمگر تاخته و گرزِ گران بر سر او کوفته است.

زهرِ عشق چنان سهمگین است که حتی اثرِ تریاک (پادزهر و درمان) را نیز از بین می‌برد؛ این عشق با لشکری از درد به میدان می‌آید و بدون هیچ ترسی، مفهوم درمان را نیز از پای در می‌آورد.

در نظامِ عاشقی، دردِ عشق به جایِ درمان، بر تارکِ هستی می‌نشیند و حکومت می‌کند؛ زهرِ این عشق چنان تیزی دارد که پادزهر را نیز از میان می‌برد.

بسیاری از ساحران و استادانِ فنونِ غیبی، در برابرِ خاکساری و عظمتِ پایگاهِ معشوق، سر تعظیم فرود آورده و از رویِ شناخت و آگاهی، به خاکِ پایِ او بوسه زده‌اند.

عشق، عقل و جانِ عاشق را همچون شمعی در میانِ شعله می‌سوزاند و از بین می‌برد؛ گویی آتشِ بی‌پروایِ عشق، به جانِ عقل و پاکیِ روحِ آدمی افتاده است.

همین عشق بود که جامِ آگاهی (می) را به سنایی نوشاند و پس از آن، او را به جرمِ عاشقی و اظهارِ این اسرار، همچون خوشه انگوری که زیرِ چوبِ تاک کوبیده می‌شود، در هم شکست و تادیب کرد.