دیوان اشعار - غزلیات

در مقام و طریقتِ ما که جایگاهِ نیکان و برگزیدگان است، رسمی برتر و عالی‌تر وجود دارد و آن آیینِ قلندری و آزادگی است که مردانِ راه و پیرانِ طریقت به آن پایبندند.

پیرِ راه کسی است که وجودش از قیدِ منیت و خودخواهی رها شده و دلش از هرگونه دلبستگی به بقایِ تن و تعلقاتِ دنیوی خالی گشته است.

تا دیروز، آن پیر در حالِ مستیِ عرفانی و در خراباتی (مقامِ فنا) افتاده بود، به‌گونه‌ای که مردمِ عادی با دیدنِ وضعیتِ او، بر حالِ زارِ او می‌گریستند.

به او گفتم: بمیر (از خودِ مجازی رها شو) که این وضعیتِ تو در نظرِ مردمِ ظاهر‌بین، سخت ناپسند و منکر است. او پاسخ داد: اینکه مردمِ ناآگاه مرا انکار کنند، لازمه و شرطِ این راه است.

گفتم اگر این سخن و راهِ تو درست است، پس چرا میانِ وجودِ تو و مردمِ عادی این‌همه بحث و مجادله وجود دارد؟

پیر گفت: آن وجود و هستی که موردِ بحث است، مربوط به افعال و اعمالی است که تو در آن هنوز برایِ برتری‌جویی و کسبِ فضل با دیگران در حالِ نزاع و مجادله هستی.

کسی که پیش از این به دلیلِ زشتیِ سیرت، مانندِ دیو بود، وقتی به این طریقتِ درست وارد شد، به راستی بنگر که چگونه اکنون مانندِ پری (فرشته‌خو و زیبا) شده است.

او کلاهِ خودخواهی و پندارِ باطل را از سر نهاد و با خردِ ناب، رفتار کرد؛ اکنون هر نکته‌ای که از کلامِ او برمی‌آید، همچون سکه‌ی طلایِ ناب و ارزشمند است.

پرسیدم: آیا دلِ سنایی هم از کفر (حقیقتِ فراتر از اسلامِ ظاهری) آگاه است؟ پاسخ داد: این درک، از جانبِ تو نیست، بلکه از سخنانِ سطحی و بی‌مایه‌ی مردم است (که تو دچارش شدی).

در مقامِ اتحادِ حقیقت با حق‌تعالی، اگر تو به این حقیقتِ درونی نرسیده باشی، مسلمانیِ ظاهریِ تو در حقیقت نوعی کفر و نفاق است.