دیوان اشعار - غزلیات

مردی که بهره‌ای از فضیلت و کمال ندارد، یار و معشوقِ حقیقی را نمی‌یابد؛ همان‌گونه که حضرت ابراهیم برای رسیدن به مقام قرب، نیازمندِ ایثار و جان‌بازیِ اسماعیل بود، عاشقی نیز نیازمندِ فدا کردن عزیزترین دارایی خویش است.

اگر هزاران جان را به درگاهِ معشوق تقدیم کنم، او به من می‌گوید که این هدیه‌ها در شأنِ من نیست؛ مانند اینکه بخواهی برای حضرت عیسی(ع) انجیل هدیه ببری، در حالی که او خود صاحبِ انجیل است و این پیشکش، نزد او خریدار ندارد.

وقتی گیسوانِ یار چین‌دار و پریشان می‌شود، مشکِ خوشبو در برابر آن خوار و بی‌مقدار می‌گردد و زمانی که با گوشه چشم و غمزه نگاه می‌کند، قیمتِ رنگِ نیل و سیاهی، فزونی می‌یابد.

اگر قرار بر وصالِ یار نیست، پس جان و دل برایم بی‌ارزش است؛ همان‌طور که مهره فیل در شطرنج اگر شاه و وزیر را همراه نداشته باشد، ارزشی ندارد و باید آن را دور انداخت.

افسونِ چشمانِ او، ابلیس را نیز در ساحری شکست می‌دهد و نرمیِ لب‌هایش، حتی تیغِ تیزِ عزراییل را کند و بی‌اثر می‌سازد.

اگرچه او چشمه زمزم را به پایش جاری کرد، اما با یک تار مو، دریایی از خون (نیل) از چشمانِ من جاری ساخت.

جان و دلم را فدای خاکِ پایش کردم، زیرا برای رسیدن به کعبه‌ی مقصود، باید در دل اشتیاق و میلِ فراوان داشت.

درخششِ خورشید و ماه در برابرِ زیباییِ او رنگ باخت، چرا که او برای راهنماییِ عاشقان، در خمِ گیسوانش چراغ و قندیل آویخته است.

ای سنایی، اگر هوایِ رسیدن به رویِ زیبا و دلربایِ معشوق را داری، باید از همین ابتدا آماده‌ی سختی‌ها باشی و بار و بندیلِ سفرِ عشق را ببندی.