دیوان اشعار - قصاید

وقتی آستانِ جانان (میخانه) را قبله‌گاه خود قرار داده‌ام، چگونه می‌توانم تظاهر به زهد و پارسایی کنم؟ عشق بر وجودم حاکم شده است، دیگر چگونه می‌توانم بر خود حاکم باشم؟

کعبه‌ی حقیقیِ من، خرابات (مکانِ رندی و عاشقی) است و آدابِ پرستش در آن، قمار کردنِ هستی و جان است؛ من همین آیین را برگزیده‌ام، دیگر زهد و پارسایی چه معنایی دارد؟

من همچون غبارِ شراب (مستیِ حقیقی) شده‌ام و دیگر گردِ هوس‌های دنیایی نمی‌گردم. با این حالِ آسمانی و ملکوتی، چگونه می‌توانم چون آسیابِ سنگین و زمینی به کار و کوششِ بیهوده بپردازم؟

عشقِ تو با آدم‌های تهی‌دست (مفلسان) سازگارتر است؛ من هم که در این راه هیچ توشه‌ای ندارم، دیگر چگونه می‌توانم ادعای فقر و بینوایی کنم (چرا که این بینوایی عینِ داراییِ عاشق است)؟

او از من می‌خواهد که رند و بی‌آبرو (قلاش) باشم و من هم دقیقاً همین را می‌خواهم؛ او خدای من است، چگونه می‌توانم ادعای خدایی و سروری کنم؟

من هرگز جان و خرد خود را به گدایی بر درگاهِ او نبرده‌ام (چون گدایی، شایسته عاشق نیست)؛ پس چگونه می‌توانم برای عناصرِ چهارگانه جهان (خاک و باد و آب و آتش) گدایی کنم؟

من خواستارِ همان چیزی هستم که او می‌خواهد. وقتی در خرمن‌گاهِ عشق، از کاه هم ناچیزترم، چگونه می‌توانم ادعای جذب و کششِ مغناطیسی (کهربایی) داشته باشم؟

وقتی بر روی دریایِ عشق، از یک تکه کاه هم در شنا کردن ناتوان‌ترم، چگونه می‌توانم ادعای غواصی و آشنایی با گوهرِ حقیقت در قعرِ دریا داشته باشم؟

او که زیبایی در چهره دارد، جز وفا پیشه‌ای ندارد؛ من که عشق در دل دارم، چگونه می‌توانم بی‌وفایی کنم؟

عشق از من سرعت و تندی (بادپایی) می‌طلبد، اما من درگیرِ وابستگی‌های قلبی هستم؛ تا زمانی که دست از وابستگی‌های دل نشویم، چگونه می‌توانم به آن سرعتِ لازم در عشق برسم؟

از خرد می‌پرسم که چگونه از شراب (عشق) دوری کنم؟ خرد پاسخ می‌دهد: تو که هنوز در برابرِ روحِ پاک، ادعای روشنایی و آگاهی داری، چگونه می‌توانی از مستیِ عشق دور باشی؟

چون زیبا‌رویان (حقیقت‌جویان) در خرابات هستند و من از این موضوع آگاه هستم، دیگر زاهدان را به جای دیگری نمی‌توانم راهنمایی کنم.

من با نیک‌رویانِ گبر (کنایه از آزاده‌دلانِ خارج از قید مذهبِ رسمی) در میخانه مست بوده‌ام؛ حال چگونه می‌توانم با افرادِ ریاکار، تظاهر به زهدِ دینی کنم؟

چون او مرا بدونِ سنایی (بدونِ ستایش و خودنمایی) بیشتر دوست دارد، چرا باید با ریاضت‌کشی و باده‌نوشیِ ظاهری، به دنبالِ ستایشِ خود باشم؟

او بر آن است که «سنایی» (منِ شاعر) را نابود کند و به خاک کشد، اما من بر آنم که همین سنایی را به آسمان‌ها (سمایی) ببرم و تعالی بخشم.

طبعِ من از او شکل گرفته است، پس او به من می‌گوید که هیچ نخواه؛ حال چرا باید برای به دست آوردنِ برگ و نوا، این‌چنین بینوایی کنم؟

توانستم از کلِ جهان جدا شوم، اما درمانده‌ام که چگونه می‌توانم از «جدایی» (فراق از معشوق) جدا شوم؟