دیوان اشعار - قصاید

وقتی که عطر گیسوی معشوق از سمت باغ وزیدن می‌گیرد، هر کس که گوشه‌گیر و پنهان شده بود، اکنون مشتاقانه به صحرا و دشت می‌رود تا در دل طبیعت اقامت کند.

ای معشوق، اکنون هر جا که زیبایی و رنگی از گل‌ها دیده می‌شود، تو آنجا حضور داری و عاشق هر جا که بویی از تو بشنود، بی‌قرار به سوی آن می‌شتابد.

اکنون باد بهاری بر شاخه‌های گل، دست یاری می‌کشد و به گل‌ها زینت می‌بخشد؛ گویی برای آن‌ها حجله‌ای از طلا (دینار) می‌سازد و کلاهی از پارچه ابریشمی (دیبا) بر سرشان می‌گذارد.

بهار که نقاش طبیعت است، برای هودج و کجاوه کسانی که در دشت‌ها متواری و پراکنده هستند، قبه‌هایی از سنگ قیمتی سرخ (بیجاده) و پایه‌هایی از سنگ فیروزه‌ای (مینا) می‌سازد.

باد بهاری بر سر دوراهیِ دل، چنان عطر گل‌ها را می‌پراکند که گویی کاروانِ زیبایی در حال غارت و تاراج کردنِ آرامشِ عاشقان است.

گل بنفشه از سر تعجب خم شده و می‌گوید: شگفتا، هر کس که به زیبایی زلف یار دست یابد، چرا باید همچون منِ بنفشه، سرافکنده و خمیده شود؟

عاشقی که تا کنون بدون هیچ رنج و زحمتی، پیوسته بر پای این گل‌ها (که گویایِ خاموش‌اند) بوسه می‌زده، اکنون به حقیقتِ زیبایی آن‌ها پی برده است.

اکنون برای عاشقان تهی‌دست، بلبل خوش‌نوا بدون هیچ چشم‌داشتی، گاه از شهر و گاه از بیابان‌های دور (عنقا) نغمه‌سرایی می‌کند.

وقت آن رسیده است که این معشوقِ بدمست، ابتدا پای خود را در رنگ زرد (زعفران یا زردیِ گل) بگذارد و سپس دست به شراب سرخ (حمرا) ببرد.

روزِ گذشته سپری شد، پس امروز را به خوشی زندگی کن؛ چرا که گذر زمان، همچون پتکی بر سندانِ خانه‌ای که برای فردا ساخته‌ای، می‌کوبد و آن را ویران می‌کند.

اگر اکنون هزار آوا و نغمه شنیده می‌شود، جای شگفتی نیست؛ زیرا هر کجا که گلِ سرسبدِ زیبایی (معشوق) باشد، هزاران نغمه نیز برای او سر داده می‌شود.

عاشق واقعی کسی است که اکنون بتواند از زیبایی و رنگ گل سخن بگوید؛ چگونه کسی که از درک زیبایی عاجز است (نابینا)، می‌تواند ادعای عاشقی کند؟

ای ساقی، ما را با یک جرعه شراب به یگانگی برسان، چرا که معشوق، بودن در جمعِ جفت‌ها (دوگانگی) را دوست ندارد و تنها یگانگی را می‌پسندد.

شرابی سرخ به من بده که رنگش همچون سوزِ آهِ عاشقان باشد، شرابی که بتواند شعله‌ای در سرنوشتِ خوب و بدِ این آسمانِ کبود بیندازد.

شرابی به ما بنوشان که از درگاهِ نفسِ «حرمنا» (ما را محروم گردان)، شعله‌ای به جانِ باورهای ظاهری و تصدیق‌های زبانی (آمنا و صدقنا) بیندازد تا به حقیقتِ درونی برسیم.

ای ساقی، به این نگاه نکن که این می، عقلِ بداندیشِ مغرور را با سنگی می‌شکند؛ تو آن را بنوشان که این شکسته شدنِ عقل، آغازِ راه است.

شرابی به سنایی بده که او را از خودش بستاند و او را از خودِ محدودش خالی کند، تا شاید سنایی بدونِ منیّت، بتواند گامی در راهِ حقیقت بردارد.