دیوان اشعار - قصاید

عشق، وجودِ عاشق را به چنان مرتبه‌ای از نیستی می‌رساند که گویی او در این هستی جایی ندارد؛ چرا که هر عشقی که بر پایه تعلق به هستیِ مادی و خودپرستی باشد، حقیقتِ عشق نیست.

عشقِ حقیقی هیچ رنگ و نشانِ دنیوی یا وابستگی به هیچ آفریده‌ای ندارد؛ چرا که رنگِ عشق در بی رنگی و رهایی از تمامِ وابستگی‌ها نهفته است که عاشق را به مقامِ نیستی می‌رساند.

زیباییِ عشق را تنها کسی می‌بیند که چشمِ ظاهر را ببندد و با دیده دل بنگرد و حقیقتِ وصل را کسی درک می‌کند که گوشِ ظاهر را بر هیاهوی جهان کر کند.

عشق، دل و جانِ عاشق را شفا می‌بخشد اما در عین حال، به آن بخش از وجودِ او که به خودبینی دلبسته است، آسیب می‌زند؛ رنجِ عشق، وجودِ مادی و تعلقات را می‌سوزاند و عاشق را به رنجی مقدس دچار می‌کند.

هرکس که دلش در سیاهی و سختیِ دنیا (همانند آبنوس) گرفتار شده باشد و نتواند در برابرِ معشوق گریه کند، در زمره عاشقانِ حقیقی نیست.

در محاسبه‌ی عرفانی، کثرتِ اعداد (هفده) باید به وحدت (یک) برسد؛ دستِ عشق، حتی عددِ هجده را هم از بساطِ وجودِ عاشق کم می‌کند تا هیچ‌چیز جز یگانگی باقی نماند.

کسی که در ابتدایِ راه (خام) است و گوشِ جانش برای شنیدنِ ندایِ حق شنوا نیست، حتی اگر دانشِ ظاهری داشته باشد، در حقیقتِ عشق، نادان است.

علم و دانشِ واقعی در مسیرِ عشق، تنها شایسته‌ی کسی است که همچون کوس (طبل)، درونش تهی باشد تا بتواند صدایِ حق را بازتاب دهد.

در باغِ بندگیِ پروردگار، باید همچون گلِ سوسن، آزاده و آزادمرد بود؛ کسی عاشق است که وقتِ جان‌فشانی و سختی، رویِ خوش و چهره‌ای خندان داشته باشد.

اگر چه سیب در هنگامِ رسیدن سرخ می‌شود اما درونش سیاه می‌گردد، اما عاشقی که چهره‌اش از زردیِ عشق به رنگِ بهی در می‌آید، در باطن سپید و پاک است.

در قلمروِ الهی، کسی به مقامِ سروری می‌رسد که بتواند در میانه شهرِ پر از اندوه و رنج، در خانه دلش بساطِ شادی و سرور برپا کند.

کسی که از بادِ اندوه، خاکِ وجودش به لرزه می‌افتد و طاقِ طاقتش فرو می‌ریزد، نمی‌تواند همراهِ آبی باشد که آتش را به خاکستر (ارم) تبدیل می‌کند.

عاشقی که در زیر و بمِ نوازشِ عشق می‌نالد و می‌گرید، به این درک رسیده است که تنها همین سازِ عشق است که غم را تسکین می‌دهد.

حکومتِ جمشید (نمادِ قدرتِ مادی) در نظرِ عاشق هیچ ارزشی ندارد، زیرا او آن‌قدر قدرتمند است که می‌تواند از یک سفالِ کهنه، جامِ جهان‌بین بسازد.

نشستنِ عاشق در بتکده نیز جایز است، زیرا آهِ سوزان و خلوصِ نیتِ عاشق، بتکده را به خانه کعبه و مکانِ مقدس تبدیل می‌کند.

قواعدِ دستوریِ عربی (نصب و رفع) برای عاشق اهمیتی ندارد؛ دغدغه‌ی اصلیِ او این است که چگونه از غمِ آینده رهایی یابد و دردش را درمان کند.

عشق، عروسی است که هیچ‌کس از او محروم نیست، اما افرادِ نااهل و نادان به دلیلِ کوته‌نظری، خود را با ادعایِ عشق، متهم و رسوا می‌کنند.

برای اینکه شهدِ گوارایِ عشق نصیبِ افرادِ نااهل نشود، طبیبِ الهی (خداوند یا مرشدِ کامل) آن را به زهر تبدیل می‌کند تا ناپاکان از آن دوری کنند.

نشانِ برجِ اسد در تقویم به شکلِ حرف 'دال' است؛ به همین دلیل، هر عاشقی که در راهِ حق به مقامِ شیردلی می‌رسد، قدش همچون دال خمیده و فروتن می‌شود.

دردِ عشق، خونِ دل را همچون کبابی بر آتش می‌سوزاند، حتی اگر پزشکی با قوانینِ طب، بخواهد آن را سرد و آرام کند، دردِ عشق درمان‌ناپذیر است.

هر چشمی که به سرمه‌یِ عشق آراسته شود، چنان بینا می‌گردد که قدم‌گاهِ معشوق را بر خاکِ راه می‌بیند و همه چیز را در وجودِ او می‌یابد.

چه می‌توان گفت؟ جز آن‌کس که دلی پاک و صاف دارد و همچون سنایی، خود را به بنده‌ی شاهِ وجود (خداوند) بدل کرده است، کسی این حقیقت را درک نمی‌کند.