مواعظ - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۵۰
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این اثر در پیِ هشداری جدی درباره عواقبِ نادیده گرفتن ارزشهای معنوی در ازای بهرههای گذرای دنیوی است. شاعر با تکیه بر مفهومِ پشیمانیِ ناگزیر در روزِ حساب، مخاطب را به اندیشه درباره بهای گزافِ از دست دادنِ ایمان و راستی فرا میخواند.
شاعر با بهرهگیری از نمادهایِ اسطورهای و آرایههایِ کنایی، پوچیِ معاملهای را به تصویر میکشد که در آن، گوهرِ باارزشِ دین به بهایی ناچیزِ دنیوی فروخته میشود؛ این کلام، دعوتِ صریحی است به آگاهی و خردمندی در انتخابهای بنیادینِ زندگی.
معنای روان
در روز بازپسین، هنگامی که کارنامه اعمال خود را مینگری که سیاه از گناه است، از شدت پشیمانی چنان در اندوه فرو میروی که دست حسرت به دندان میگزی.
نکته ادبی: نامه سیه کنایه از کارنامه اعمال گناهآلود است. گزیدن دست به دندان، کنایه مشهور از شدت پشیمانی و افسوس خوردن است.
به سبب نادانی و بیخبری، دین و ایمان خود را به بهای ناچیزِ امور دنیوی فروختهای؛ کسی که یوسفِ باارزش را به بهای اندکِ ده درهم میفروشد، آیا به جز نادانی و حماقت، صفت دیگری دارد؟
نکته ادبی: اشاره به داستان قرآنی حضرت یوسف است که برادرانش او را به بهای اندک فروختند. این بیت به نقد معامله دین با دنیا میپردازد.
آرایههای ادبی
اشاره به کارنامه اعمال فرد که سرشار از خطا و گناه است.
نمایانگر اوج پشیمانی و اندوه عمیق درونی.
اشاره به داستان حضرت یوسف که به ثمن بخس فروخته شد؛ نماد از دست دادن ارزشهای والا در ازای مادیات ناچیز.