مواعظ - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۵
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بر اهمیت تدبیر و عقلانیت در مواجهه با چالشها و نبردها تأکید دارند. شاعر هشدار میدهد که درگیریِ کورکورانه هنگامی که توان و امکانات شما در برابر دشمن اندک است، صرفاً به معنای تباهی و نابودی خویش است.
پیام اصلی این کلام، درکِ موقعیت است. از نظر شاعر، شجاعت واقعی در این است که اگر توان غلبه بر دشمن را نداری، صلحطلبی یا پرهیز از جنگِ نابرابر را نه ننگ، بلکه عین حکمت و دوراندیشی بدانی.
معنای روان
هرگاه تعداد سربازان تو صد نفر و شمار لشکریان دشمن هزار نفر باشد، با ورود به نبرد خود را به کام مرگ نفرست؛ پس هوشیار باش.
نکته ادبی: واژه خیل در اینجا به معنای سپاه و لشکر است و هش دار، شکل امری از هش داشتن به معنای مراقب بودن است.
تا زمانی که قدرت کافی داری، دشمن را کاملاً نابود کن؛ اما اگر دانش و تواناییِ جنگیدن نداری، صلح کردن را عیب ندان.
نکته ادبی: دمار برآوردن یک اصطلاح کنایی کهن است که به معنای نابود کردن، ریشهکن کردن و از میان بردن دشمن است.
آرایههای ادبی
به معنای نابود ساختن، ریشهکن کردن و از پای درآوردنِ کامل دشمن است.
تضاد عددی برای نشان دادن نابرابری شدید قوا و ضرورتِ سنجشِ عقلانیِ موقعیت.
مقابله دو مفهوم برای نشان دادن حق انتخاب میانِ درگیری پرخطر و صلحِ خردمندانه.