مواعظ - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۲
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
درونمایه اصلی این ابیات، دعوت به آسودگی خاطر و توکل است. شاعر بر این باور است که نباید به خاطرِ بسته شدنِ یک در یا ناکامی در یک گام، ناامید شد؛ چرا که جهان سرشار از فرصتها و درهای گشوده برای پویندگان است.
در بخش دوم، مخاطب به بیاعتنایی نسبت به گلایهها و سخنچینیهای دیگران دعوت میشود. بدگوییِ بدخواهان، عادتی فراگیر است و نباید آن را به خود گرفت یا ذهن را درگیرِ قضاوتهای بیبنیادِ آنان کرد.
معنای روان
اگر شخص جویندهای درِ خانهای را کوبید و پاسخی نگرفت، اندوهگین مباش؛ زیرا جهان، درهای بیشماری برای گشایشِ کارِ تو دارد.
نکته ادبی: درویش در اینجا نه به معنای گدایِ دورهگرد، بلکه استعاره از انسانِ نیازمند و طالبِ حقیقتی است که به امیدِ گشایش، درِ رحمت یا درِ بزرگان را میکوبد.
خاطرِ خود را به خاطرِ نالهها و بدگوییهایِ دیگران مکدّر مکن؛ زیرا کسی که عادت به شکایت دارد، حرفش را تنها برای یک نفر نمیگوید و آن را برای هزاران تن بازگو خواهد کرد.
نکته ادبی: ترکیبِ نالیدنِ زار، کنایه از شکایت و گلایه است و هزار در اینجا عددِ حقیقی نیست، بلکه برای افادهیِ کثرت و عمومیتِ گلهگذاری به کار رفته است.
آرایههای ادبی
اشاره به تلاش و اقدام برای حلِ مشکل یا رسیدن به مقصود.
استفاده از عدد هزار برای نشان دادنِ گستردگیِ دامنه سخنچینیهایِ افرادِ عیبجو.
تقابلِ میانِ یک تلاشِ ناکام و فرصتهای بیپایان که برای القایِ حسِ امیدواری به کار رفته است.