مواعظ - رباعیات

سعدی

رباعی شمارهٔ ۲۴

سعدی
آن گل که هنوز نو به دست آمده بود نشکفته تمام باد قهرش بربود
بیچاره بسی امید در خاطر داشت امید دراز و عمر کوتاه چه سود؟

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات به کوتاهی عمر و ناپایداریِ زندگیِ آدمی می‌پردازند و با نگاهی اندوهگین، مرگِ زودرسِ کسی را تصویر می‌کنند که پیش از شکوفایی و دستیابی به آرزوهایِ پرشمارش، رخت از جهان بربسته است.

شاعر در این کلمات، پرسشی عمیق را مطرح می‌کند که نشان‌دهنده تضاد میانِ گستردگیِ آرزوهایِ انسانی و محدودیتِ زمانِ زیستن است و خواننده را به تأمل در حقیقتِ فانیِ هستی وا می‌دارد.

معنای روان

آن گل که هنوز نو به دست آمده بود نشکفته تمام باد قهرش بربود

بادِ خشمگینِ سرنوشت، آن گلِ نشکفته را به ناگاه از شاخه هستی چید و از بین برد.

نکته ادبی: بادِ قهر استعاره از مرگ یا پیشامدهای ناگوارِ تقدیر است که بدونِ ملاحظه، زندگی را می‌ستاند.

بیچاره بسی امید در خاطر داشت امید دراز و عمر کوتاه چه سود؟

وقتی که عمرِ آدمی کوتاه است و ناپایدار، پسِ این‌همه آرزوهایِ طولانی و دور و دراز چه سودی برای او دارد؟

نکته ادبی: امیدِ دراز کنایه از آرزوهایِ دنیوی و برنامه‌هایِ طولانی‌مدت برای آینده است.

آرایه‌های ادبی

استعاره آن گل

تشبیه کردنِ انسانِ جوان به گل که بسیار لطیف و آسیب‌پذیر است و در معرضِ حوادثِ ناگوار قرار دارد.

کنایه باد قهر

اشاره به مرگ یا تقدیرِ محتوم که زندگی را به یک‌باره از میان می‌برد.

تضاد امید دراز و عمر کوتاه

تقابل میان آرزوهایِ تمام‌نشدنیِ بشر و محدودیتِ زمانیِ زندگی که نشان‌دهنده ناکامیِ محتومِ انسان است.