مواعظ - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۷
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این اشعار بر این حقیقت تأکید دارند که ثروت و جایگاه دنیوی تحت اراده و مشیت الهی است و درک حکمت آن از توان عقل بشری خارج است.
شاعر بیان میدارد که داراییهای جهان متعلق به پروردگار است و او بینیاز از داوریهای آدمی، بر اساس مصلحت خویش به هر کس هرچه بخواهد میبخشد.
معنای روان
هر ثروت و مقام و حکومتی که تقدیر الهی به کسی عطا میکند، شایسته نیست که انسان از سرِ کوتاهبینی و پندار خویش بپرسد که چرا این نعمت به او بخشیده شده است.
نکته ادبی: قضا در اینجا استعاره از تقدیر الهی است و وهم به معنای اندیشه و پندار بشری است که توان درک حکمتهای الهی را ندارد.
خداوند که بخشنده اصلی است، داراییهای خودش را میبخشد و نه از دارایی ما؛ چرا که تمام جهان ملک اوست و اوست که صاحباختیار است که این نعمت را به چه کسی عطا کند.
نکته ادبی: عبارت از کیسه ما کنایه از تصرف در مال غیر است و واژه کرا مخفف که را به معنای به چه کسی است.
آرایههای ادبی
کنایه از تصرف در مال دیگران یا ادعای مالکیت بیجا است.
اشاره به اراده و حکم الهی و تقدیر است.
پاسخی که در دلِ پرسش نهفته است: یعنی پرسیدن در این مورد کار بیهودهای است.