مواعظ - غزلیات

دوستی حقیقی آن است که پیش از رسیدن به وصال و بهره، تلخی و سختیِ راه را به جان بخری؛ نه اینکه به محض دیدن اندک رنجی در مسیر، یار را رها کنی و مهرش را از یاد ببری.

هاون با آنکه ضربات سخت و پیاپی را از دسته‌ی هاون تحمل می‌کند، صبور است و تسلیم؛ تو چطور مدعی یاری هستی که با کوچک‌ترین غم و غصه‌ای، همچون دیگِ بر آتش، به خروش و جوش و اضطراب می‌افتی؟

دانش و کتاب‌های علمی را از دوش خود زمین بگذار؛ اگر محبوب از تو خواست که باری سنگین بر دوش بگیری، آزاده بودن یعنی بدون چون و چرا آن را بر شانه نهی و اطاعت کنی.

راه و رسمِ خردمندانِ دنیادیده با آیین و مذهبِ عاشقانِ دل‌داده کاملاً متفاوت است؛ ای آدمِ عاقل و مصلحت‌اندیش، مرا که در این وادیِ عشق سرگشته و حیرانم، سرزنش نکن.

یار و شاهدِ محبوب زمانی بر تو جلوه می‌کند که تو از خودِ کاذب‌ات بیرون بیایی و حقیقتاً حاضر باشی؛ و صدای موسیقیِ حقیقت زمانی به گوشت می‌رسد که هیاهوی درونت را خاموش کنی.

اگر تاب و تحملِ سرزنش و بدگوییِ دیگران را نداری، هرگز سراغِ یار نرو؛ چرا که به دست آوردنِ شهدِ شیرینِ عشق، مستلزمِ پذیرشِ نیشِ زنبورِ ملامت است.

پای در بندِ عشق بودن (اسارتِ ارادی) لازم است، چرا که لذتِ واقعیِ عشق درست در همان زمانی است که دست در گردنِ محبوب می‌اندازی و زنجیرِ اسارت را در آغوش می‌گیری.

مردِ راه باید با دیدی عمیق به کوچک‌ترین موجودات مثل مور و ملخ بنگرد (و عبرت بگیرد)، نه اینکه تمامِ دقت و تأملِ خود را صرفِ بررسیِ ظواهرِ زیباییِ معشوق کند.

تو هرچه در درون داشته باشی، همان را در آیینه می‌بینی؛ یار و معشوق در واقع آیینه‌ای هستند که آنچه در درونِ خودت است را به تو نشان می‌دهند.

سخنِ حقیقت و معرفت را از حلقه و نشستِ درویشان و اهلِ دل بپرس؛ ای سعدی، شایسته است که این پند و معرفت را همچون گوشواره‌ای در گوشِ جان بیاویزی.