مواعظ - غزلیات

او که قامتی موزون و بلند چون سرو دارد، در میان گلزار دلم را ربود؛ با کمری که گویی از زر ساخته شده و بدنی که همچون سیم سپید و درخشان است و کمرباریک بودنش زیبایی او را دوچندان کرده است.

او در زیبایی چون خورشید و ماه می‌درخشد و پیشانی‌اش همچون سیاره زهره است. لبانی سرخ همچون یاقوت دارد، اما دلی سخت و بی‌رحم در سینه پرورانده و دهانی بسیار کوچک و تنگ دارد.

او نفسی شفابخش چون عیسی دارد، راهنمایی دلسوز چون خضر است و در زیبایی و کمال، یوسفِ زمانه به شمار می‌آید. دارای جایگاهی رفیع چون جمشید و صاحب تاج و وقار و شوکتی شاهانه است.

بسیار دلربا و شیرین‌سخن است و مانند قند در دل مردم جای دارد؛ هم شوخ‌طبع و بازیگوش است و هم چنان نمکین و جذاب که شور و اشتیاق را در سرتاسر جهان برمی‌انگیزد.

او با جادوگری و عشوه، فتنه و آشوب می‌آفریند. حضورش برای دل آسیب‌زا، برای تن رنج‌آور و برای جان، بلایی بزرگ و ویرانگر است.

ستمگر است و سرکش و با کلاهی که کج بر سر نهاده، به دنبال نزاع و عربده‌جویی است. شیرین‌سخن است، قامتی مستقیم چون تیر دارد و ابروانی کشیده همچون کمان که تیر عشق پرتاب می‌کند.

در نگاهِ مشتاقان، همچون معجزه آب حیات‌بخش است که جان می‌بخشد و در سخن گفتن، استادی بی‌همتا و جادوگرِ بیان است که هر کسی را مسحور کلام خود می‌کند.

ای سعدی، چگونه دلبسته زلف و چهره و لب سرخ او شدی که اکنون از آن همه شور و شوق، تنها آه و اشک و غبارِ اندوه و دودِ حسرت برایت باقی مانده است؟