مواعظ - غزلیات

ای صاحب خرد، عمر انسان بسیار ارزشمند و کوتاه است؛ پس قدر آن را بدان. همان‌طور که در بازی چوگان باید گوی را از میدان مسابقه ربود، تو نیز تا فرصت باقی است، از فرصت‌های زندگی بهره ببر و توشه‌ای از کار خیر برای آخرت خود بردار.

حقیقتِ قدرت و ریاست در این دنیا چیست؟ با وجود تمام شکوه و جلالش، همین‌قدر می‌دانیم که این دوران و قدرت، همیشگی نیست و برای کسی باقی نمی‌ماند.

تنها خدای متعال است که پادشاه حقیقی و قدیم است؛ چرا که تنها ملک و فرمانروایی اوست که جاودانه است و هیچ‌گاه تغییر و زوالی در آن راه ندارد.

این عمر آدمی سزاوار گریستن است؛ زیرا همانند غنچه گل که شکوفایی‌اش بسیار کوتاه است، عمر انسان نیز در این دنیا بسیار اندک و گذراست.

روزگار (مادر دهر) هرگز به کسی بدون دردسر لطف نمی‌کند؛ چنان‌که مادر به کودک شیر می‌دهد اما همان کودک بعدها به دندان‌های مادر آسیب می‌زند، دنیا نیز در ابتدا به ما زندگی می‌بخشد اما در نهایت ما را به کام مرگ می‌فرستد.

انسانِ هوشمند و رستگار، امروز که زنده است به مداوای دردهای روحی و اخلاقی خود می‌پردازد، چرا که پس از مرگ، دیگر راهی برای درمان یا جبران فرصت‌های از دست رفته وجود ندارد.

کسی که در زمستانِ عمر (جوانی و فرصت‌ها) دانه کار نکرده باشد، نمی‌تواند در تابستان (زمان برداشت و آخرت) انتظار محصول و نتیجه داشته باشد.

اگر می‌خواهی جایی را آباد کنی، چنان باشد که در آن آرامش و سکونتِ دائمی بیابی، وگرنه برای خانه‌ای که قرار است از آن بگذری و بروی، بی‌جهت زحمتِ آبادی نکش.

به دامان انسان‌های وارسته و مردانِ خدا چنگ بزن و نگران نباش؛ کسی که با بزرگانی همچون حضرت نوح همراه باشد، دیگر از طوفان‌های سهمگین دنیا ترسی به دل راه نمی‌دهد.

تو که از معرفت و سرمایه‌های معنوی برخوردار هستی، چه کاری بهتر از این است که این سرمایه را صرف تجارتِ اخروی کنی؟ آن را بده و در عوض، سعادتِ باقی و جاویدان را به دست آور.

امیدوارم که صاحب قدرت و دولت شوی، اما اگر از روی حقیقت به موضوع بنگری، خواهی دید که سعادت و دولتِ واقعی، آن است که پایانِ کار و عاقبتِ آن نیکو و پسندیده باشد.

خوی و عادت سعدی، پند دادن است؛ اگر پند ندهد چه کند؟ همچون مشک که نمی‌تواند عطر خود را پنهان کند، سعدی نیز نمی‌تواند معرفت و نصیحتِ خود را در دل نگه دارد و ناچار به بیان آن است.