مواعظ - غزلیات

گناهی که در خفا و پنهانی صورت گیرد، بسیار بهتر است از عبادتی که به قصدِ خودنمایی و فاش کردن برای مردم انجام شود. اگر ادعای بندگیِ پروردگار را داری، بنده و مطیعِ هوی و هوسِ خود نباش.

با نگاهی آمیخته به غرور و تکبر به مردم ننگر، زیرا ممکن است دوستانِ راستینِ خداوند، در همین ظاهرِ ساده و بی‌ادعایِ مردم پنهان باشند.

بر روی این زمین، کسانی هستند که طبع و سرشتی پادشاهانه دارند، اما ارزشِ تمامِ دارایی‌های این جهان پیشِ چشمِ آنان به اندازه‌ی لاشه‌ای بی‌ارزش نیست.

این بزرگان و اولیای الهی به دلیلِ کوتاه‌بینی و ظاهرنگریِ دیگران دیده نمی‌شوند، درست مانندِ خورشید که نورِ آن برای چشمِ خفاش قابلِ دیدن و تحمل نیست.

آن‌ها به دیگران نیکی می‌کنند اما هیچ‌گاه بر سرِ کسی منت نمی‌گذارند؛ و اگر به آنان بی‌احترامی شود، با صبر برخورد کرده و به دنبالِ نزاع و درگیری نمی‌روند.

آن‌ها همچون دود که از دیگدانِ اشخاصِ خسیس و لئیم می‌گریزد، از مجالست با افرادِ پست و خسیس دوری می‌کنند و برای گرفتنِ کمترین بهره (کاسه آش) دستِ نیاز به سوی کسی دراز نمی‌کنند.

دل را از محبتِ دنیا و تعلقاتِ آخرت خالی کن، زیرا انسان نمی‌تواند همزمان هم به ذکر و یادِ دوست (خدا) مشغول باشد و هم به فکرِ حساب و کتابِ دارایی و اموال خویش.

در پیشگاهِ خداوند به عنوانِ انسانی نیکوکار موردِ قبول باش، اما در میانِ مردم طوری رفتار کن که تو را فردی بی‌قید و رها (رند) بدانند تا دچارِ ریا و خودنمایی نشوی.

بزرگانِ دین در سکوت و آرامش قدم برمی‌دارند و ادعایی ندارند، چرا که هر چیزِ میان‌تهی و پوچ، صدای بلندی دارد (مانند دانه‌های خشخاش در گلبرگِ خشک که با تکان خوردن صدا می‌دهد).

کمالِ وجودیِ یک انسانِ خردمند و نیک‌بخت در این است که با تکبر و خودبزرگ‌بینی، با اهلِ قلندری و مسکینی رفتار نکند.

مقامِ واقعیِ صالحان و گناهکاران هنوز بر کسی آشکار نیست؛ معیارِ سنجش، عاقبتِ کار و پایانِ زندگی است، نه ظاهرِ زندگی و معاشرتِ فعلیِ افراد.

اگر تنها به ظاهرِ حقیقت (پوست) قانع هستی و به عمقِ آن کاری نداری، تو نیز همین لباسِ کبودِ صوفیان را بپوش و سرت را بتراش (چون این ظاهر برای تو کافی است).

هدفِ اصلیِ اهلِ طریقت، پوشیدنِ لباسِ خاص نیست؛ بلکه باید در خدمت به پیشگاهِ خداوند کمر ببندی و در عمل، صوفی و عارف باشی.

از هر نعمتی که خداوند به تو عطا می‌کند و بر سرِ تو می‌پاشد، تو نیز بهره‌ای از آن را به سوی بندگانِ او ببخش و به آنان کمک کن.

زمانی که نوبتِ توست و قدرت در دستانِ توست، گره از کارِ مردم بگشا و خواسته‌های آنان را برآورده کن و در همان حال که قدرت داری، دلِ کسی را با سخن یا رفتارِ بد مجروح نکن.

عبادتِ عارفِ حقیقی، آن نقش و نگارهای مزخرف و فریبنده‌ای نیست که نقاشان بر درِ گرمابه‌ها می‌کشند تا نگاه‌ها را به خود جلب کنند.

نقشی که همچون نقابِ (برقع) جواهرنشان و پر زرق و برق است، اما فقط رویِ چهره‌ی یک شاهدِ (محبوبِ) بی‌ارزش و حیله‌گر را پوشانده است (عبادتِ ظاهری همین‌قدر بی‌محتواست).