مواعظ - غزلیات

هر موجود زنده‌ای که ظاهر انسانی دارد، لزوماً از حقیقت انسانیت برخوردار نیست؛ چه بسیار افرادی که در این دنیا مانند نقاشی بی‌روح بر دیوار، تنها شکلی از انسان را دارند و از شعور و عاطفه انسانی تهی هستند.

کسانی که با ظاهری آراسته مانند نقره‌ای که با زر اندود شده، خود را ارزشمند نشان می‌دهند، وقتی در کوره امتحان روزگار قرار می‌گیرند، ماهیت واقعی‌شان آشکار می‌شود و خلاف تصور مردم، بی‌ارزش بودن باطنشان برملا می‌گردد.

بسیاری از افراد نزد تو به دلیل نداشتن ثروت و مقام، کوچک و بی‌ارزش به نظر می‌رسند، در حالی که همین افراد در چشم اهلِ معرفت و بینش، بسیار ارجمند و بزرگ هستند.

خفتگان در گور زبان سخن گفتن ندارند، اما اگر با گوش جان و دلی آگاه به پیامشان گوش بسپاری، می‌بینی که با تو سخن می‌گویند (پند می‌دهند).

زنهار که با تکبر و غرور بر روی خاک قدم مگذاری، چرا که پیش از تو بسیارانی مانند تو در زیر همین خاک مدفون شده‌اند و تو نیز به آنان خواهی پیوست.

کسانی که تمام عمر خود را به خوابِ غفلت، خوش‌گذرانی و پیگیریِ شهوات گذراندند، اکنون که زیرِ خاک آرمیده‌اند، به حقیقتِ هستی آگاه و بیدار شده‌اند (اما دیگر فرصتی نیست).

اکنون که هنگامِ درو و برداشت است، چه فایده دارد که عذر و بهانه‌ای بیاوری؟ وقتی در زمان مناسب دانه نکاشتی، اکنون که فصلِ برداشت است چگونه می‌خواهی محصولی داشته باشی؟

هزاران جانِ عزیز فدای کسانی باد که اهلِ دیدنِ حقایق‌اند؛ کسانی که مال و مقامِ دنیوی در نظرشان هیچ ارزشی ندارد.

چه کسی است که این حکومت و ثروتِ پنج‌روزه و ناپایدارِ دنیا او را دگرگون نمی‌کند؟ (همه را می‌فریبد)، در حالی که همه باید از این دنیا رخت بربندند و این اموال را برای آیندگان باقی بگذارند.

از دنیا انتظار نداشته باش که آرزوها و هوا و هوس‌های تو را برآورده کند و به سرانجام برساند؛ چرا که دنیا هیچ‌گاه سیر نمی‌شود و تنها خاکِ گور است که دهانِ سیری‌ناپذیرِ طمع را پر می‌کند.

من در حق افراد بدذات دعای بد نمی‌کنم، زیرا آنان خود به دست خوی و اخلاق زشت خویش گرفتار و در رنج‌اند (و همین رنج برایشان کافی است).

ای سعدی، سوگند به جانِ انسان‌های بیداردل که کلِ داراییِ این جهان، ارزشِ آن را ندارد که بخواهی حتی یک نفر را بیازاری و دلش را بشکنی.