مواعظ - غزلیات

هیچ لذتی در جهان با آرامش و قناعتِ گدایان (عارفانِ بی‌نیاز) برابری نمی‌کند و هیچ سرزمینی باشکوه‌تر و منظم‌تر از قلمروِ رضایت و خرسندی وجود ندارد.

اگر کسی در این عالم به اعتبار و جایگاهی دست یافته است، تنها زمانی است که در نظرِ دیگران هیچ‌کاره و بی‌اعتبار باشد (اشاره به مقامِ خاکساری و گمنامی).

هرکسی در این دنیا به دنبالِ نام، نشان و ویژگی خاصی است؛ اما تو از این خودنمایی‌ها دست بردار، چرا که برتر از این ویژگی‌ها، بی‌آلایشی و خود را ندیدن است.

کسی را در روز قیامت سربلند و آبرومند می‌بینی که امروز در دنیا از تظاهر و ریا (لباس‌های عاریتی) به دور است و هیچ تکیه‌ای بر ظواهر ندارد.

آن کس که به حقیقتِ معرفت و شناختِ خداوند رسیده است کیست؟ او کسی است که هیچ تعلقی به مردم ندارد و از قیدِ خودخواهی و وابستگی به خلق رهاست.

حتی سنگی بی‌جان یا گیاهی که فایده‌ای در آن باشد، از انسانی که در او هیچ سودی برای دیگران نیست، برتر و ارزشمندتر است.

ای درویش، تو از مصلحت و خیرِ واقعیِ خود بی‌خبری؛ پس در هر حالتی که هستی شاد باش و بدان که هیچ اتفاقی در این جهان بدون حکمت و مصلحتی رخ نمی‌دهد.

کسی که از دوست شکایت کند، حقیقتِ دوستی را درنیافته است؛ در راهِ عشق، اگر معشوق جانِ عاشق را بگیرد (خونش را بریزد)، هیچ‌کس حقِ مطالبه‌ خون‌بها (دیه) را ندارد.

راه و رسمِ درستِ زندگی، همین نکته‌هایی است که سعدی به تو آموخت؛ اگر گوشِ جان بسپاری، بهتر از این پند و تربیتی نخواهی یافت.