دیوان اشعار - رباعیات

سعدی

رباعی شمارهٔ ۱۳۶

سعدی
هر روز به شیوه ای و لطفی دگری چندانکه نگه می کنمت خوبتری
گفتم که به قاضی برمت تا دل خویش بستانم و ترسم دل قاضی ببری

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات به ستایش زیبایی حیرت‌انگیز و نو به نوی معشوق می‌پردازد که هر لحظه جلوه‌ای تازه از خود بروز می‌دهد و شاعر را بیش از پیش شیفته می‌کند. فضا بسیار صمیمانه، طنزآمیز و لبریز از تحسین است که در آن، شاعر با زبانی ظریف، قدرتِ مسحورکنندگیِ معشوق را تا حدی می‌داند که حتی مقامِ قضاوت نیز در برابر آن شکست‌پذیر است.

معنای روان

هر روز به شیوه ای و لطفی دگری چندانکه نگه می کنمت خوبتری

تو هر روز با رفتار و جلوه‌ای تازه و دلنشین ظاهر می‌شوی؛ به قدری که هرچه بیشتر به تو نگاه می‌کنم، می‌بینم که از روز قبل زیباتر و دل‌فریب‌تر شده‌ای.

نکته ادبی: در این بیت واژه خوب‌تری به معنای زیباتر و دل‌رباتر است و نشان‌دهنده‌ی تجددِ زیبایی معشوق در نگاه عاشق است.

گفتم که به قاضی برمت تا دل خویش بستانم و ترسم دل قاضی ببری

پیش خودم گفتم که تو را پیش قاضی می‌برم تا دلم را که ربوده‌ای پس بگیرم، اما بلافاصله ترسیدم که تو با زیبایی و افسونگری‌ات، دلِ همان قاضی را هم ببری و به جای رسیدن به حقم، همه چیز را از دست بدهم.

نکته ادبی: در اینجا از کنایه و طنز استفاده شده است تا استیصال عاشق در برابر قدرتِ زیباییِ معشوق به تصویر کشیده شود.

آرایه‌های ادبی

اغراق هر روز خوب‌تری

شاعر با بیانی اغراق‌آمیز، زیبایی معشوق را فراتر از حد معمول و در حال تکامل دائمی توصیف می‌کند.

طنز و کنایه ترسم دل قاضی ببری

این جمله بیانگر قدرتِ شکست‌ناپذیر معشوق است که حتی مقام قضاوت نیز در برابر آن ناتوان و مغلوب است.