دیوان اشعار - رباعیات

سعدی

رباعی شمارهٔ ۱۲۹

سعدی
ای مطرب ازان حریف پیغامی ده وین دلشده را به عشوه آرامی ده
ای ساقی ازان دور وفا جامی ده ور رشک برد حسود، گو جامی ده

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات بازتاب‌دهنده فضایِ آکنده از اشتیاق و بی‌قراری عاشق در مکتبِ غزل فارسی است که در آن، عاشق برای یافتنِ آرامش و تداومِ لذتِ حضور، به واسطه‌هایی چون مطرب و ساقی متوسل می‌شود.

درونمایه اصلی، تمنایِ دریافتِ پیامی از جانب محبوب و نوشیدن از شرابِ وفاداری است که در سایه بی‌توجهی به قضاوت‌ها و حسادت‌های دیگران، به دنبال کسبِ لذتِ معنوی است.

معنای روان

ای مطرب ازان حریف پیغامی ده وین دلشده را به عشوه آرامی ده

ای نوازنده، از سویِ آن محبوب و یارِ همدم، خبری یا نشانی به من برسان و این دلِ عاشقِ سرگشته را با رفتاری دلبرانه به آرامش فرا بخوان.

نکته ادبی: دلدشده در زبان کهن به معنای عاشقِ دل‌باخته و کسی است که اختیار از کف داده است.

ای ساقی ازان دور وفا جامی ده ور رشک برد حسود، گو جامی ده

ای ساقی، از آن شرابِ پیمان و وفاداری به من بنوشان و اگر بدخواهان بر این حالِ خوشِ من رشک بردند، اهمیت مده و همچنان به من باده عطا کن.

نکته ادبی: جام در فضای عرفانی نمادی از فیض و معرفتی است که پیر یا ساقی به سالک (عاشق) می‌بخشد.

آرایه‌های ادبی

ندای خطابی ای مطرب، ای ساقی

خطاب قرار دادنِ واسطه‌ها برای رسیدن به مقصود که از ویژگی‌های بارزِ غزلِ عاشقانه است.

نمادپردازی جام

نمادی از سرشار شدن از عشق و معرفتِ قلبی است که ساقی آن را به عاشق پیشکش می‌کند.