دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۱۵
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بیانگر تقابلِ میانِ نگاهِ ظاهربین و نگاهِ باطنینگر است. در حالی که دیگران درگیرِ هیاهو و لذتهای سطحیِ دنیوی هستند، گوینده در پیِ حقیقتی فراتر است که جز با چشمِ دل دیده نمیشود.
شاعر با بیانی قاطع، مسیرِ خود را از مسیرِ اطرافیان جدا میکند؛ او عشقِ حقیقی را بر بازیچههای دنیوی ترجیح داده و به جایِ شنیدنِ نواهایِ مادی، به مشاهدهیِ جمالِ حقیقت چشم دوخته است.
معنای روان
یاران و همنشینان چنان درگیرِ صدایِ نی و نوایِ موسیقی شدهاند که از شدتِ شور و حال، جامه بر تن میدرند؛ اما من در این میان، مبهوت و سرگردان به سویی دیگر چشم دوختهام.
نکته ادبی: جامه دران کنایه از شور و حالِ وافر و بیخویشتنی در حالتِ سماع است.
عشقِ راستین سهمِ من است و بازی و سرگرمیِ دنیوی سهمِ دیگران؛ من نگاه و توجهم را به این حقیقت یعنی عشق معطوف کردهام و شما گوشِ خود را به آن موسیقیِ ظاهری سپردهاید.
نکته ادبی: لهو به معنایِ هرگونه سرگرمی و بازیچهای است که انسان را از یادِ حقیقتِ وجود باز میدارد.
آرایههای ادبی
شاعر میانِ عشقِ روحانی و لهوِ دنیوی تضاد ایجاد کرده تا تفاوتِ مسیرِ خود را با دیگران نشان دهد.
کنایه از بیخویشتنی و غلبهیِ شور و حالِ درونی بر ظاهرِ آدمی در مجالسِ سماع.
همنشینی کلماتِ مرتبط با موسیقی و شنیدن که فضایِ مجلسِ سماع را در ذهنِ مخاطب ترسیم میکند.