دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۱۱۳
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این اشعار نمایانگر اوجِ اشتیاق و از خودگذشتگیِ عاشق در برابر معشوق است. در این نگاهِ عارفانه، تمامِ دستاوردهای یک عمر زندگی در برابرِ لذتِ حضور یا غمِ ناشی از فراقِ محبوب، ارزشی ندارد و ناچیز شمرده میشود.
شاعر در این ابیات، برتریِ عشق را بر داراییهای مادی و حتی جانِ شیرین به تصویر میکشد و نشان میدهد که برای عاشق، حتی اندکی از غبارِ پایِ یار، از هزاران جانِ پیاپی ارزشمندتر است.
معنای روان
ما دستاوردها و نتیجهی یک عمر تلاش و زندگی را در یک لحظه (و با کمال میل) فدا میکنیم.
نکته ادبی: واژه 'دم' در این بیت هم به معنای لحظه و زمان است و هم به معنای نفس که حیات به آن وابسته است.
ما انبوه و فراوانیِ شادیهای دنیوی را با یک غمِ (عشق) معاوضه میکنیم.
نکته ادبی: تشبیهِ شادی به خرمن، کنایه از فراوانی و کثرتِ خوشیهای دنیایی است که در برابر غم عشق ناچیز انگاشته شده.
آرایههای ادبی
قرار گرفتن دو مفهوم متقابل در برابر یکدیگر برای تأکید بر اینکه در نگاه عاشق، غمِ عشق برتر از هر شادی است.
اشاره به تمام هستی، دارایی و موجودیتِ فرد در گذر زمان.
بزرگنماییِ ایثار عاشق برای نشان دادنِ عمق و شدتِ عشق که حتی جان را به عنوانِ ابزارِ معامله ناچیز میشمارد.
ارتباط معنایی میان انباشتگیِ محصول (خرمن) و نتیجه (شادی) که تصویرسازیِ شاعرانه را تقویت کرده است.