دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۹۶
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بیانگر حسرتِ دوران جوانی و نگاهی استعاری به زیباییهایِ جهانِ پیرامون است. شاعر در پیِ آن است که با نگریستن به طراوت و قامتِ جوانان، یادِ روزگارِ رفته و شادابیِ ازدسترفتهاش را زنده نگه دارد.
فضایِ حاکم بر این سخن، آمیزهای از اندوهِ ناشی از کهنسالی و ستایشِ زیباییِ ظاهری است که با بیانی رندانه و دردمندانه، راهی برایِ تسکینِ خاطرِ خود میجوید.
معنای روان
هر شخص زیبا و بلندقامتی که از برابر دیدگان من عبور میکند، چشمان من از فرطِ حیرت و شیفتگی بر اندام و ظاهرِ او قفل میشود.
نکته ادبی: واژه «سروقد» استعاره از بلندبالایی و زیبایی است و «بصر» در اینجا به معنای چشم و دیدگان است.
از آنجایی که دیگر امکان و توانایی بازگشت به دوران جوانی برایم فراهم نیست، دستکم کمترین کاری که میتوانم انجام دهم این است که به تماشایِ چهرهیِ جوانان بنشینم.
نکته ادبی: «چشم داشتن» در این بیت کنایه از قابلیت، امکان یا آرزو داشتن است.
آرایههای ادبی
تشبیه قامت بلند و موزونِ انسان به درختِ سرو که نماد زیبایی و کشیدگی است.
به معنای توانایی داشتن یا در آرزویِ چیزی بودن.
تقابل میانِ ناتوانی در بازگشت به جوانی و تماشایِ جوانیِ دیگران.