دیوان اشعار - رباعیات

سعدی

رباعی شمارهٔ ۷۵

سعدی
این ریش تو سخت زود برمی آید گرچه نه مراد بود برمی آید
بر آتش رخسار تو دلهای کباب از بس که بسوخت دود برمی آید

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

شعر پیش رو با زبانی طنزآمیز و کنایی، به پدیده روییدن ریش بر چهره محبوب می‌پردازد. شاعر در فضایی عاشقانه و در عین حال شوخ، رشد موهای صورت را نه یک اتفاق طبیعی، بلکه نتیجه سوختن دل‌های عاشقان در آتش رخساره محبوب می‌داند.

این تصویرسازی خیالی، با بهره‌گیری از نمادهایی چون «آتش» برای چهره و «دود» برای ریش، پیوندی هنری میان ظاهر محبوب و وضعیت درونی عاشق برقرار کرده و از تناقض میان میل عاشق و واقعیتِ در حال وقوع سخن می‌گوید.

معنای روان

این ریش تو سخت زود برمی آید گرچه نه مراد بود برمی آید

این ریش تو خیلی سریع و زود در حال روییدن است.

نکته ادبی: برآمدن در اینجا به معنای روییدن و ظاهر شدن است.

بر آتش رخسار تو دلهای کباب از بس که بسوخت دود برمی آید

اگرچه رشد این ریش آرزو و خواسته من نبود، اما با این حال در حال وقوع است.

نکته ادبی: مراد به معنای خواسته و مقصود است که با مفهوم درونی بیت همخوانی دارد.

آرایه‌های ادبی

تمثیل و استعاره آتش رخسار و دود ریش

شاعر چهره محبوب را به آتش و ریش تازه روییده را به دود تشبیه کرده است.

ایهام برآمدن

این واژه هم به معنای روییدن مو و هم به معنای بالا آمدن و ظاهر شدن به‌کار رفته است.