دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۶۹
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بازتابدهنده نگاهی لذتجویانه و رها از قید و بندهای زمانه است که در آن، شاعر آدمی را به غنیمت شمردن فرصت و بهرهمندی از لحظههای هستی پیش از زوال عمر دعوت میکند.
در فضای این سروده، دغدغههای زمانه و تکالیفِ مرسوم در برابر لذتِ آسودن و شادمانی رنگ میبازند و رویکردِ «دمغنیمتی» به عنوانِ راهکارِ اصلی برای رهایی از اضطرابِ گذرِ عمر تبیین میشود.
معنای روان
سهم شادی خود را از زندگی پیش از آنکه عمر به پایان برسد بگیر و از آن بهرهمند شو؛ بگذار ماه و ستاره ثریا در آسمان گردش کنند و زمان سپری شود و بیاعتنا به گذرِ روزگار، شاد باش.
نکته ادبی: داد در اینجا به معنای حق و سهم است. ترکیب دادِ طرب دادن کنایه از شادمانی کردن و لذت بردن است.
اگر خوابِ سنگین بر ما چیره شد، تا صبح میخوابیم، حتی اگر به واسطه این خوابِ طولانی، وقتِ نمازِ چاشت (اواخر صبح) از دست برود و به عبادت نرسیم.
نکته ادبی: نماز چاشت اشاره به نمازی در اوایل روز دارد؛ تأکید بر آن نشاندهنده اولویت دادن به آسودگیِ جسمانی در برابر تکالیفِ معنوی است.
آرایههای ادبی
به معنای کامل بهره بردن از لذتهای زندگی و غنیمت شمردن دم است.
اشاره به گردش روزگار و گذرِ بیبازگشتِ زمان و تغییرات مداوم آسمان.
در تقابل با خوابِ سنگین، نشاندهنده ترجیحِ استراحت بر انجامِ تکالیف مذهبی است.