دیوان اشعار - رباعیات

سعدی

رباعی شمارهٔ ۲۶

سعدی
گویند رها کنش که یاری بدخوست خوبیش نیرزد به درشتی که دروست
بالله بگذارید میان من و دوست نیک و بد و رنج و راحت از دوست نکوست

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این دو بیت بیانگر اوجِ ارادت و دلبستگیِ عاشق به معشوق است که فراتر از قضاوت‌های معمولِ عقلانی قرار می‌گیرد. در نگاه شاعر، عشق حالتی است که در آن، عاشق از تمامِ ویژگی‌های معشوق، چه نیک و چه بد، استقبال می‌کند و قضاوت دیگران را در این رابطه، دخالتی بیهوده می‌داند.

در واقع، فضایِ کلیِ کلام، تسلیمِ عاشق در برابر محبوب است؛ به گونه‌ای که هرگونه رنج یا سختی که از جانبِ معشوق برسد، به دلیل انتسابش به او، رنگِ خیر و نیکی به خود می‌گیرد و دیگر برای عاشق، تلخ و ناگوار نیست.

معنای روان

گویند رها کنش که یاری بدخوست خوبیش نیرزد به درشتی که دروست

چرا که خوبی‌ها و رفتارهای نیکوی او، ارزشِ آن‌همه تندی و رفتارِ ناهموارش را ندارد و تحمل آن دشوار است.

نکته ادبی: درشتی: استعاره از رفتار تند، خشن و ناهموار است که در مقابل نرم‌خویی قرار می‌گیرد.

بالله بگذارید میان من و دوست نیک و بد و رنج و راحت از دوست نکوست

هرچه از جانبِ محبوب به من برسد، اعم از خوبی یا بدی و رنج یا آسایش، برای من نیکو و خواستنی است.

نکته ادبی: نکوست: به معنای نیکو است؛ در اینجا بیانگرِ پذیرشِ مطلقِ رفتار معشوق است که نزد عاشق، همگی پسندیده جلوه می‌کند.

آرایه‌های ادبی

تضاد نیک و بد، رنج و راحت

تقابل واژگان برای نشان دادنِ شمولیتِ نظر عاشق نسبت به تمامیِ رفتارهای معشوق.

کنایه درشتی

استعاره از رفتارِ تند و آزاردهنده‌ی معشوق.