دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۷
سعدیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بازتابدهندهی اوجِ شیفتگی و دلدادگی شاعر است؛ آنچنان که او از زیباییِ بیهمتای محبوب دچار هراس میشود. عاشق چنان در بندِ کمالِ جمالِ یار گرفتار است که حتی تماشای خویشتن در آینه توسط محبوب را برنمیتابد و آن را رقیبی برای دلبستگی او به دیگران میپندارد.
درونمایهی این اثر، حسادتِ عاشقانه و ترس از غفلتِ معشوق از محیطِ پیرامون است. شاعر با زبانی صمیمانه و در عین حال با بهرهگیری از اغراقِ شاعرانه، قصد دارد اهمیتِ نگاهِ محبوب و جایگاهِ رفیعِ او را به تصویر بکشد.
معنای روان
بارها به خادمان درگاهت سفارش کردهام که آینه را در برابرت قرار ندهند.
نکته ادبی: واژهی «بر» در این بیت به معنای «مقابل» یا «روبروی» است و «غلامان در» اشاره به خدم و حشمِ محبوب دارد.
بیم آن دارم که اگر چهرهی درخشان و مانند ماهِ خود را در آینه ببینی، چنان محوِ زیباییِ خویش شوی که دیگر هیچکس در نظرت جلوه نکند و کسی را نبینی.
نکته ادبی: «رخ همچون قمر» تشبیهی است برای بیان زیبایی و تابناکیِ رخسار؛ «نظرت» در اینجا به معنای دیدگاه، پسند و توجه است.
آرایههای ادبی
مانند کردن چهرهی محبوب به ماه برای تبیینِ درخشش و زیباییِ خیرهکننده.
مبالغه در شماره برای نشان دادن کثرت و تأکید بر اهمیتِ این سفارش.
کنایه از اینکه دیگر کسی نزدِ محبوب ارزشمند یا زیبا جلوه نخواهد کرد.